RSS

Tag Archives: Poland

Image

Διονύσης Μαρίνος, Τελευταία πόλη

Διονύσης Μαρίνος, Τελευταία πόλη

Τρία κεφάλια.
Ένας άντρας. Μια γυναίκα. Ένα παιδί.
Τρία αλλόκοτα κεφάλια. Ολότελα αποστραγγισμένα από την πύρινη στεφάνη του ήλιου που τους εποπτεύει με το αλλήθωρο μάτι του εδώ και κάμποσες ώρες. Όσες χρειάστηκε να περπατήσουν μέχρι εδώ.
Μπηγμένοι βαθιά στο θάμπωμα του ήλιου σαν ανάποδες πινέζες, οι σκελετοί τους, προβάλλουν από το βάθος του δρόμου σπασμωδικά αλαφροπατώντας στο ξερό χώμα.
Από μακριά φαίνονται σαν φαντάσματα ντυμένα με ξανθές προβιές. Αλλά δεν είναι. Τίποτα δεν είναι. Μοιάζουν με παμπάλαια εξογκώματα. Ένα χέρι εδώ, κάποιο ρούχο που προεξέχει, ένας όγκος που αργοσβήνει και πάλι επανέρχεται στο μπρούτζινο φως του πρωινού.
Τρία κεφάλια που προχωρούν σκυφτά και αλλοπαρμένα δίχως κανένα προορισμό μέσα σ’ αυτό τον παρανοϊκό χαμό της ημέρας. Πρέπει να έχουν περπατήσει κάμποση ώρα γιατί τα πρόσωπά τους είναι βλογιοκομμένα από τον παχύ ιδρώτα και τα μέλη τους τόσο μαλακά από την κούραση που μοιάζουν να έχουν προσαρμοστεί τυχαία και ακαθόριστα πάνω στα κυρτωμένα τους κορμιά.

beksinski untitled-252
Ξάφνου σταματούν. Εκείνος ο πέτρινος όγκος που ορθώνεται μπροστά τους με την επιβλητικότητα ενός φυσικού νόμου που σχηματίζει στα ματιά τους μια ορογραφική φυλακή, τους αναγκάζει να σταματήσουν.
Το ξασπρισμένο οξυκόρυφο βουνό κρέμεται από μια κλωστή ουρανού έτοιμο να πέσει. Μπορεί και να έχει πέσει προ πολλού και τώρα δα μόνο την αχνή αντανάκλασή του που προϊστορικού του όγκου να βλέπουν μπροστά τους. Ποιος μπορεί να είναι σίγουρος;
Από μακριά καθώς προχωρούσαν στον επαρχιακό δρόμο φαινόταν στα μάτια τους σαν ένα τεράστιο εφηβικό σπυρί που ξεπρόβαλε μέσα από τη σκαμμένη γη. Τώρα που είχαν πλησιάσει οι διαστάσεις του διαθλασμένες από το πνιγηρό φως της απλωσιάς του δρόμου του έδιναν έναν τόνο απόκοσμο.

Διονύσης Μαρίνος, Τελευταία πόλη, Εκδόσεις Γαβριηλίδη, 2012

beksinski tumblr_l7imzbfygC1qasm3io1_500

Πίνακες: Zdzislaw Beksinski

———————————–

 

Tags: , , , , ,

Image

Mίροσλαβ Χόλουμπ, Η πόρτα (κριτικό σχόλιο)

.

Πήγαινε κι άνοιξε την πόρτα.
Μπορεί απ’ έξω εκεί να στέκει
ένα δέντρο, ένα δάσος,
ένας κήπος
ή μια πόλη μαγική.

Πήγαινε κι άνοιξε την πόρτα.
Μπορεί να είναι το σκυλί που ψαχουλεύει.
Μπορεί να δεις κάποια μορφή,
ή ένα μάτι,
ή την εικόνα
μιας εικόνας.

Πήγαινε κι άνοιξε την πόρτα.
Αν είναι η καταχνιά
θα καθαρίσει.

.

Beksinski_13

.

Πήγαινε κι άνοιξε την πόρτα.
Κι αν είναι μόνο η σκοτεινιά
που θορυβεί
κι αν είναι μόνο κούφιος άνεμος
κι αν
τίποτα
δεν είναι
έξω εκεί,
πήγαινε κι άνοιξε την πόρτα.

.

BEKSINSKI x_3950edff

.

Τουλάχιστον
θα γίνει
κάποιο
ρεύμα.

μτφρ. Σπύρος Τσακνιάς

.

.

Ο Μίροσλαβ Χόλουμπ (1923-1998) γεννημένος στο Πίλζεν ανήκει στους πιο σημαντικούς Τσέχους ποιητές. Η κλασική του παιδεία συνδυάζεται με τη γνώση των φυσικών επιστημών, της ιατρικής,της φιλοσοφίας, της ιστορίας της επιστήμης και το λαμπρό ποιητικό του ταλέντο. Στο πρόσωπο του Χόλουμπ συναντούμε τη ξεχασμένη αρχαιοελληνική αντίληψη για τη διεπιστημονικότητα και τη συνύπαρξη της τέχνης και της επιστήμης. Ο διακεκριμένος γιατρός Χόλουμπ συναντά τον ποιητή Χόλουμπ, και ο ποιητής τον φιλόσοφο Χόλουμπ: το ιατρικό λεξιλόγιο εμπλέκεται με τον ποιητικό λόγο, η λογική με το συναίσθημα, το σκεπτικισμό και την ειρωνεία,η συστηματικότητα, η έρευνα και η επιστημονική πειθαρχία με την άρνηση να ακολουθήσει στεγανά και να υποταχθεί στους ισοπεδωτικούς μηχανισμούς του καθεστώτος· όπως και ο Χέρμπερτ αρνήθηκε να υπηρετήσει με την ποίησή του τις πολιτικές σκοπιμότητες, έτσι και ο Χόλουμπ είχε το δικό του ποιητικό όνειρο:

.

horror_artwork_zdzislaw_beksinski_desktop_798x990_hd-wallpaper-575847

.

Θα γλιστρήσω έξω μπροστά στην αυλαία,

προσέχοντας πολύ να μην μπερδέψω τα σκοινιά μου

καθώς θα πέφτω

θα χτυπήσω τα κουδουνάκια μου (χαρούμενα)

θα βγάλω το καπέλο μου

και πριν ο κουκλοπαίκτης καταλάβει τι συμβαίνει

θα μιλήσω με τη δική μου φωνή,

ξέρετε,

τη δική μου φωνή,

που θα βγαίνει από το δικό μου κεφάλι

για πρώτη και τελευταία φορά,

γιατί μετά θα με βάλουν πάλι πίσω στο κουτί,

τυλιγμένο σε λεπτό χαρτί.

.

Beksinski-79_14634

Θα πω αυτό που ήθελα να πω

μιαν ολόκληρη ξύλινη αιωνιότητα.

Θα το πω, όσο γελοία

κι αν ηχήσει η φωνίτσα μου, όσο τσιριχτή.

Θα πω το πιο σημαντικό, το πιο σοβαρό πράγμα,

Θα πω το ρόλο μου…

Μπορεί να ακουστεί.

Μπορεί κάποιος να τον προσέξει.

Μπορεί να μην γελάσουν.

Beksinski-x115

.

Μπορεί να πιάσει στα παιδιά

και να ενοχλήσει τους μεγάλους.

Μπορεί ν’ αλλάξει τα χρώματα στο σκηνικό.

Μπορεί να σκευρώσει το κοντραπλακέ

και τις σκιές των προβολέων. Μπορεί ν’ ανατρέψει

τον νόμο της σχετικότητας.

Θα πω…Καλησπέρα σας παιδιά, τώρα που είμαστε μαζί

πείτε γεια σου και χαρά σου στον καλό σας Φασουλή!

Το όνειρο του Φασουλή 1


1Το όνειρο του Φασουλή και το απόσπασμα που ακολουθεί από το Οι απαρχές του κουκλουθεάτρου ανήκουν στη συλλογή του Χόλουμπ  Πρίν και Μετά. Άλλες συλλογές του ποιητή: Η Μύγα,  Η αναστάτωση  κ.ά. Τα ποιήματα και το πληροφοριακό υλικό αντλήθηκαν από το περιοδικό Ποίηση (Τεύχος 13- Άνοιξη-Καλοκαίρι 1999), Miroslav Holub: Δέκα ποιήματα κι ένα δοκίμιο/Εισαγωγή-επίμετρο:Κατερίνα Σχινά, εκδόσεις  Νεφέλη.

.

.

.

Ο Φασουλής-Χόλουμπ, με την ειρωνική του διάθεση λειτουργεί ως καταπέλτης στο “κουκλουθέατρο” που φτιάχτηκε από τον “κουκλοπαίχτη”, ο οποίος απόφαση πήρε με αίσθηση ευθύνης:

ο καθένας να έχει το σπάγκο και τη ράχη του. Κι έτσι

τον Φασουλή, τον Βασιλιά,τον Δράκο, την Πριγκίπισσα

όλους, τους διαπέρασε ένα σύρμα απ’ την κορφή του κεφαλιού τους

ως κάτω, στ’ άκρα.

 

Η μαζική αναστάτωση της αχαλίνωτης πρωταρχικής προδημιουργίας

αντικαταστάθηκε από την ευταξία της θολής λογικής.

Έτσι ο Φασουλής βουβάθηκε, ο Βασιλιάς αποβλακώθηκε,

ο Δράκος απολιθώθηκε, η Πριγκίπισσα απέβαλε

και τα τουβλάκια σκορπίστηκαν σ’ ολόκληρο τον κόσμο.  

Κι όλα ήταν σιωπηλά, άδεια κι ακίνητα σαν

σ’ ένα μουσείο με κυνηγετικά έπαθλα.

.
.
 
Misha-Gordin15 
.
.

Κι επειδή τα τουβλάκια σκορπίστηκαν σ’ ολόκληρο τον κόσμο και όλα ήταν σιωπηλά, άδεια κι ακίνητα κι ο Χόλουμπ κλεισμένος στο “μουσείο”, κάποιο βράδυ(μπορεί και μέρα να ’ταν), έβγαλε ένα μικρό τουβλάκι απ’ την τσέπη, μάσησε λίγο δυόσμο για να φανεί πως ξεστομίζει αρώματα, τσαλάκωσε δυο-τρεις αμφιβολίες, μετά με προσοχή τις ξαναϊσιωσε (με τσάκιση στη μία) και είπε στο τουβλάκι:

Πήγαινε κι άνοιξε την πόρτα

Πολλές φορές! Με μία σπονδυλωτή διακίνηση της επιθυμίας ανάμεσα σε ζωή και παραίτηση· ανάμεσα στη σιγουριά της ακινησίας και στο επισφαλές αποτέλεσμα της κίνησης. Μεταιχμιακά, η φράση του ακροβατεί ανάμεσα σε ένα “είναι” αναποφάσιστο και σε ένα “γίγνεσθαι” επιθυμητό. Η προσταγή παιχνιδίζει διαρκώς με την ίδια την αναίρεσή της, εμπλεκόμενη σε μία κυκλική και επαναλαμβανόμενη διακίνηση της επιθυμίας, η οποία δε βρίσκει διέξοδο παρά μόνο στην “έξοδο” του ποιήματος:

τουλάχιστον

θα γίνει

κάποιο

ρεύμα  

το μόνο ικανό και “κινητήριο” επιχείρημα για να επέλθει η κίνηση της προτροπής. Το μόνο πραγματικό όφελος του ανοίγματος της πόρτας, η οποία θα ανταποδώσει ισότιμα στην  κ ί ν η σ η προς τα έξω, την  κ ί ν η σ η προς τα μέσα (το ρεύμα). Εδώ βρισκόμαστε αντιμέτωποι με το όφελος μιας απάντησης, μιας επικοινωνίας, ενός πλησιάσματος, ουσιαστικά μιας  δ υ ν α τ ό τ η τ α ς  για μια συνάντηση, ανεξαρτήτως της συνέχειας ή του αποτελέσματος. Αυτό δηλώνει το “τουλάχιστον”, δεν ενδιαφέρει η συνέχεια, ενδιαφέρει η  κ ί ν η σ η  ως σύμβολο α κ ύ ρ ω σ η ς  μιας προηγούμενης κατάστασης, μιας στάσης, άποψης, επιλογής ζωής.

.

.

MISHA GORDIN bl-pl-arte-fotografia-misha-gordin-01

Εδώ ακυρώνεται η εγκλωβιστική, αυτιστική διάθεση και η φοβική και απειλητική βίωση μιας εξωτερικής πραγματικότητας. Υπάρχει ένα  ά ν ο ι γ μ α  ε σ ω τ ε ρ ι κ ό και  κάτι που κ ι ν ε ί τ α ι και έρχεται να το συναντήσει από τον έξω, έως τώρα, αποκλεισμένο κόσμο.Το ρεύμα δεν είναι η σιγουριά της επιτυχημένης επαφής ή συνύπαρξης με το αλλότριο,

είναι η α π α ρ χ ή  μιας  π ι θ α ν ό τ η τ α ς.

.

.

Misha-Gordin13

.

.

Ο Χόλουμπ προχώρησε σταδιακά σ’ αυτή την εισροή της κίνησης, χωρίς όμως να εξουδετερώσει το σκεπτικιστικό υπόβαθρο του υπολοίπου ποιήματος με την έκρηξη μιας κούφιας και απατηλής αισιοδοξίας ή την ψευδαισιακή κατασκευή μιας υπεραισιοδοξίας.  Είναι αρκετά δυνατός για να αντέξει την αλήθεια της σχετικότητας και για να μην φτάσει σε ψυχολογικά αμυντικές διατυπώσεις, επιλέγοντας ακραίες θέσεις (υπεραισιοδοξία – απαισιοδοξία).Ο Χόλουμπ σε όλο το κείμενο παίζει με την ίδια την ηχώ του, τη δεύτερη σκέψη που συνοδεύει την προστακτική και παραλείπεται στο κείμενο. Είναι σα να ακούει μιαν απάντηση: “Δεν πάω” και ευθύς τείνει να σταθεί στο ενδιάμεσο της απόλυτης προσταγής και της απόλυτης άρνησης. Υπάρχει ένα “αλλά” διαμεσολαβητικό, το οποίο στο ποιητικό κείμενο δίνεται με τα

“Μπορεί”/ “Αν είναι…θα”/ “Κι αν…πήγαινε”.

Προχωρά βάσει σχεδίου για να συναντήσει το τελικό “ρεύμα”, την κίνηση προς τα έσω. Στο υπόλοιπο ποίημα τα σημαίνοντα ή οι εικόνες δεν απευθύνονται προς τα έσω, είναι απλώς εκεί, κι αυτές αυτιστικά ενασχολούμενες με την ύπαρξή τους, δηλωτικές της ακροβασίας και του αναποφάσιστου, της φοβίας και της έλλειψης σιγουριάς του ποιητή. Είναι εκεί και απλώς στηρίζουν το δρόμο του Χόλουμπ προς την έξοδό του:

.

.

Misha Gordin new-crowd-62-2004-b

.

Στην πρώτη στροφή το ρήμα “στέκει” δηλωτικό της  α κ ι ν η σ ί α ς  και  το “έξω εκεί” δηλωτικό της  απόστασης  διαπλέκεται ειρωνικά με το “δέντρο”, το “δάσος”, τον “κήπο” και πολύ περισσότερο το “μια πόλη μαγική”. Ο κόσμος της φύσης και του παραμυθιού είναι εκεί αλλά μακρινά και ακίνητα/νεκρά. Είναι ένας κόσμος μάρμαρο ή ένας “γυάλινος κόσμος”, με μιαν επίφαση ζωής και ομορφιάς, παραμυθένιος, ψεύτικος και αδιάφορος απέναντι στο ανθρώπινο γίγνεσθαι.

Στη δεύτερη στροφή ο Χόλουμπ συνεχίζει με μεγαλύτερη πικρία και καυστικότητα, καθώς εισάγονται άλλες μορφές ζωής: το ζώο και ο άνθρωπος. Τοποθετούνται άραγε τυχαία μαζί; Το σκυλί που ψαχουλεύει: με το βλέμμα αλλού, επιδιδόμενο σε μια πράξη αυτάρεσκη και ενστικτώδη, παρέα με την πείνα του και απασχολημένο με την εξεύρεση των “προς το ζην”. Και ύστερα ο άνθρωπος, ο οποίος εντέχνως και καυστικά αποσυντίθεται, κατακερματίζεται και ακυρώνεται:από το όλο (μορφή) στο μέρος (μάτι) και στην ακύρωση (την εικόνα μιας εικόνας).

.

.

Ο Χόλουμπ πέρασε στο βλέμμα, το απογύμνωσε σταδιακά και αποκάλυψε την φενάκη της βλεμματικής συνάντησης, την ψευδοποιό εικονοποία της καθημερινότητας, τη φαντασιακή σύλληψη, την παραμορφωτική διάσταση του πραγματικού και της εικόνας του άλλου. Ο Χόλουμπ αυτοσαρκάζεται και κατά τον τελευταίο καγχασμό του μας πετάει κατάμουτρα τη σύλληψη  της εικόνας της εικόνας μας, αφού μας έβαλε φάτσα κάρτα κι ένα μάτι…

Τώρα μπορούμε να κοιτάξουμε όλοι τα τουβλάκια μας!

.

Misha-Gordin18

.

Στην τρίτη και στην τέταρτη στροφή η ακυρωτική και μηδενιστική διάθεση, αρχίζουν να προβάλλονται περισσότερο έντονα. “Αν είναι η καταχνιά/θα καθαρίσει”:ο στίχος συνδέεται συνειρμικά και διαμεσολαβητικά και με τον προηγούμενο και με τον επόμενο καθώς ο ποιητής  συνεχίζει να ασχολείται με αυτή τη βλεμματική αδυναμία· από την παραμόρφωση του προηγούμενου στίχου, περνά σε μια περισσότερο θολή σύλληψη της πραγματικότητας (καταχνιά), εισάγεται το γκρί, το μελαγχολικό στοιχείο και η σ χ ε δ ό ν αδύναμη όραση, για  να συνεχίσει με το “κι αν είναι μόνο η σκοτεινιά /που θορυβεί”· την παντελή έλλειψη όχι μόνο όρασης αλλά και ακοής, παίζοντας ειρωνικά με το “θορυβεί”, το οποίο αποδίδει μιαν ιδιότητα ανύπαρκτη “στη σκοτεινιά” και συνεπώς η ίδια έννοια του ήχου αυτόακυρώνεται, όπως ακριβώς συμβαίνει και με το “κούφιος άνεμος”, όπου ακυρώνεται ο άνεμος.

.

.

Beksinski-x46

.

Βλέπουμε λοιπόν καθαρά το παιχνίδι του Χόλουμπ:η προσταγή

“Πήγαινε κι άνοιξε την πόρτα”

συνοδεύεται από μία μη λεκτικοποιημένη εσωτερική άρνηση “Δεν πάω”, αυτή αντικρούεται από τα “αλλά” σε μία προσπάθεια πειθούς, τα οποία και πάλι όμως από τον τρόπο χειρισμού τους αυτοαναιρούνται ειρωνευόμενα τα επιχειρήματα που τα συνοδεύουν, έως ότου σταδιακά να φτάσει ο ποιητής στην κατάρρευση, στο απόλυτο κενό και στο απόλυτο μηδέν: “κι αν τίποτα δεν είναι/εξω εκεί”, για να χρησιμοποιήσει εντέχνως αυτό που προηγουμένως ονομάσαμε “κ ι ν η τ ή ρ ι ο”  επιχείρημα και να επιχειρήσει την έ ξ ο δ ό  του… 

.

.

BEKSINSKI .jpg!Blog

 

Ιφιγένεια Σιαφάκα, Μια ματιά στη νεότερη ευρωπαϊκή  λογοτεχνία,

Τέχνης εκ-παίδευσις,

Εκδόσεις Γρηγόρη, Αθήνα 2000.

 

Πίνακες: Zdzisław Beksiński

Φωτογραφίες: Misha Gordin

.

.
 

.

.

MISHA GORDIN 835525

 

Tags: , , , , , , ,

Video

 

Tags: , ,

Image

Φωτό: Chim (David Seymour) (1911-1956)

seymour05

1948 – l’UNESCO lui demande d’effectuer une vaste enquete photographique sur
l’enfance dans l’Europe d’apres guerre et il voyage dans toute l’Europe.Techecoslovaquie,Pologne,Hongrie,Allemagne,Grece,Italie. Puis il va
photographie la guerre d’Independence en Israel.LIFE magazine publie dans son
numero du date 27 dec.1948 pour Noel, son reportage photographique sur « Les
Enfants d’Europe ».

SEYMOUR PAR168278

 

Tags: , ,

Image

Φωτό: Chim (David Seymour) (1911-1956)

Φωτό: Chim (David Seymour)  (1911-1956)

MON AMI CHIM

Chim, comme Capa, était Parisien de Montparnasse. Il avait l’intelligence d’un joueur
d’échecs ; avec son allure de prof de maths il appliquait à bien des domaines sa
vaste curiosité et sa culture. Nous étions amis depuis 1933. La sureté de son esprit
critique était vite devenue indispensable a son entourage. La photographie était
pour lui un pion qu’il déplaçait sur le damier de son intelligence méticuleuse. Mais
un de ses pions de réserve était sa délicatesse gastronomique qu’il maniait d’une
manière doucement autoritaire en commandant les bons vins et les plats cuisinés. Il
avait une élégance ; ses cravates de soie noire. Sa clairvoyance, sa délicatesse lui
donnait souvent un sourire triste, parfois désabusé, qui s’épanouissait lorsqu’on le
cajolait. Il donnait et réclamait beaucoup de chaleur humaine. Il avant tant d’amis
partout ; il état ne parrain. Lorsque je suis venu annoncer sa mort à son ami David
Schoenbrun, dans la conversation qui suivit, il me dit : « Vous et moi, nous nous
connaissions peu. Et pourtant Chim était notre ami commun. Mais Chim était un
monsieur a tiroir et il oubliait de les faire communiquer entre eux. Il acceptait les
servitudes de son métier et dans des situations qui semblaient si étrangères à son
personnage, il se dévoilait courageux. Chim tirait son appareil photographique
comme le médecin son stéthoscope de sa trousse, apportant son diagnostic sur
l’état du cœur : le sien était vulnérable.

Henri Cartier Bresson.

 

Tags: , ,

Image

Φωτό: Chim (David Seymour) (1911-1956)

Φωτό: Chim (David Seymour)  (1911-1956)

Fluent in several languages, with deep affinities for many countries and peoples, Chim was truly international. Among his many photographic essays are outstanding portraits of Bernard Berenson and Arturo Toscanini. Chim was killed by an Egyptian machine-gunner in 1956, four days after the Armistice at Suez.

 

Tags: , ,

Image

Φωτό: Chim (David Seymour) (1911-1956)

Φωτό: Chim (David Seymour)  (1911-1956)

His postwar series of photographs of the physically and spiritually maimed children of Europe attracted worldwide attention, was published in a book by UNESCO, and became part of the posthumous exhibit, “Chim’s Children.” The sympathetic and compassionate portraits of these small victims of war led a friend to note that to Chim, wars were an enormous crime against children.

http://unesdoc.unesco.org/images/0013/001332/133216eb.pdf

 

Tags: , ,

Image

Φωτό: Chim (David Seymour) (1911-1956)

395149_473606016023222_1539307934_n

 

At the outbreak of World War II he made his way to New York. During the war he served as a photo-interpreter with the U.S. Air Force in Europe. In 1947, Chim co-founded an international photojournalists’ cooperative with his friends Robert Capa, Henri-Cartier-Bresson, George Rodger and William Vandivert.

 

Tags: , ,

Image

Φωτό: Chim (David Seymour) (1911-1956)

Φωτό: Chim (David Seymour)  (1911-1956)

Chim (David Seymour), was born in Warsaw, Poland. He studied graphic arts in Leipzig, and turned to photography in 1933 while continuing his studies at the Sorbonne in Paris. He covered many important political events for leading magazines including Life, beginning with the Spanish Civil War.

 

Tags: , ,