RSS

Author Archives: Ιφιγένεια Σιαφάκα - Ifigeneia Siafaka

About Ιφιγένεια Σιαφάκα - Ifigeneia Siafaka

Η Ιφιγένεια Σιαφάκα γεννήθηκε στην Αθήνα το 1967. Αποφοίτησε από το τμήμα Κλασικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, και έκτοτε έχει εργαστεί ως εκπαιδευτικός, κειμενογράφος, μεταφράστρια και επιμελήτρια εκδόσεων. Έχει παρακολουθήσει μαθήματα υποκριτικής και έχει ασχοληθεί με το θέατρο, το χορό και τη γραφιστική. Άρθρα, κριτικές και αποσπάσματα δημιουργικής γραφής (ποίηση, στίχος, διήγημα, μυθιστόρημα) έχουν δημοσιευτεί σε περιοδικά και συνεχίζουν να δημοσιεύονται έως σήμερα. Έχει γράψει ποίηση, μυθιστόρηματα, διηγήματα και δοκίμια. Από το 2016 επιμελείται την ετήσια περιοδική ανθολογία πεζού και ποιητικού λόγου Dip generation. Ο ιστότοπος Ενύπνια Ψιχίων είναι η προσωπική της ιστοσελίδα.

Xavier de Moulins, O γατούλης πέθανε

Σ’ αρπάξαμε απ’ τη μητέρα και την αδελφή σου σε λιγότερο από δέκα λεπτά, στην αρχή πόνεσε λιγάκι η καρδιά μας, κι ύστερα ασχοληθήκαμε με άλλα πράγματα, ασχοληθήκαμε με σένα. Ταξίδεψες μια χαρά μέσα στο κλουβί σου. Ήσυχος. Και τρομοκρατημένος. Η Κλαιρ σε χάιδευε μέσα από τα καγκελάκια και καθώς έτρεμες από τον φόβο και τη φρίκη στο βάθος του κλουβιού σου, άνοιξε το παράθυρό της για να μπει το αεράκι και να σου φέρει λίγο άρωμα συντροφικότητας. Για να χαλαρώσεις, σου έβαλα να ακούσεις τις Γυμνοπαιδίες του Ερίκ Σατί και την αγαπημένη μου Γκνοσιέν αριθ. Ι. Η βροχή έπεφτε ορμητικά· τα φορτηγά βροντούσαν υπόκωφα στις λακκούβες του δρόμου, καθώς τα προσπερνούσαμε για να φτάσουμε πιο γρήγορα, ανυπομονώντας να σου δείξουμε το σπίτι σου και να σε συστήσουμε στις άλλες κόρες μου που σε περίμεναν αδημονώντας. Τη Ζελί, τη μικρότερη αδελφή της Κλαιρ και την Άλμα, την πρωτότοκή μου, που γνωρίζει τα πάντα για τις γάτες, αφού στο σπίτι της μητέρας της, της πρώτης μου γυναίκας, οι κεραμιδόγατοι συγκατοικούν μ’ ένα μπασταρδόσκυλο τεραστίων διαστάσεων. Μαζί της δεν θα νιώσεις έξω από τα νερά σου.

Η βροχή σταματάει. Το ουράνιο τόξο σχεδιάζει μιαν αψίδα, κι εμείς περνάμε από κάτω. Η καρδιά μου ανοίγει, βλέπω την τύχη, την ευτυχία να μου χαμογελάει. Ακόμη ένα σημάδι. Δεν είναι γραμμένο στο μικρό σου κεφαλάκι, ωστόσο κάτι ξέρεις ήδη απ’ τη ζωή. Ότι οι ανθρώπινοι έρωτες είναι πολύ πιο περίπλοκοι από τους γατίσιους. Ότι αντίθετα από μας, οι γάτες έχουν μια τρομερή αυτοεκτίμηση, αγαπούν τον εαυτό τους πάνω απ’ όλα και δεν περιμένουν κάποιον άλλον να τις αγαπήσει για δύο, να καλύψει τα κενά τους, τις ανοιχτές πληγές του παρελθόντος τους, τα βαθουλώματα στους προφυλακτήρες της ψυχής τους που έχουν γίνει από άλλους, πολύ πριν. Και λίγα λέω. Οι γάτες δεν παίζουν τέτοια καταστροφικά παιχνίδια, οι γάτες δεν κάνουν ποταπούς υπολογισμούς, οι γάτες δεν αναμειγνύουν αγάπη και ενοχές, οι γάτες δεν σε υποχρεώνουν να πληρώσεις τον λογαριασμό, οι γάτες δεν απογοητεύονται ποτέ, οι γάτες δεν περιμένουν ανταλλάγματα όταν δίνουν, οι γάτες δεν εκδικούνται, οι γάτες αγαπούν παραμένοντας ανεξάρτητες, ανάμεσά τους δεν υπάρχει σχεδόν ζήλια κι ακόμα λιγότερο διατροφή λόγω διαζυγίου, δεν καταφεύγουν σε δικηγόρο για την επιμέλεια των παιδιών ούτε σε ψυχαναλυτή για να μάθουν να αγαπούν λιγάκι τον εαυτό τους. Οι γάτες αγαπούν εκτός συμβολαίου. Όλα είναι πιο εύκολα, λιγότερο ή περισσότερο, στον κόσμο τους. […]

Δεν είναι παρά μια γάτα. Δεν θα δακρύσουμε πάνω από έναν τάφο, δεν θα κλάψουμε για τη μοίρα σου. Δεν είναι παρά μια γάτα. Και για τα παιδιά, όλα θα πάνε καλά. «Τα πιτσιρίκια τα καταφέρνουν πάντα», συμπληρώνει Εκείνη στο τέλος. Ανακάθομαι και καταπιανόμαστε με σοβαρά πράγματα, για μια ακόμα φορά και για πάντα: η βία των ανθρώπων είναι καλύτερο θέμα από το πένθος για έναν γατούλη. Δεν σταματάω να φωνάζω το όνομά σου μέσα στο κεφάλι μου, και δεν της απαντώ. Την αγαπώ πάρα πολύ για να της θυμώσω, οπότε τη λυπάμαι. Εκείνη είπε αυτήν τη φράση για σένα, επειδή δεν σε γνώριζε. Εκείνη είναι η απόδειξη πως δεν μπορούμε να τα έχουμε όλα. Εκείνη έχει πολλά προτερήματα αλλά όχι γάτα στο σπίτι, δεν δοκίμασε ποτέ αυτή την εμπειρία, αυτή την υπέροχη χαρά να έχεις στα πόδια σου έναν διώκτη της μελαγχολίας, έναν υπέροχο καρδιοκατακτητή, έναν θωπευτή της ψυχής, ένα ζώο της λύπης. Εκείνη αγνοεί ότι οι γάτες σώζουν τον κόσμο. Αν μετρούσες την έκταση των πραγμάτων για τα οποία μιλούν οι άνθρωποι χωρίς να γνωρίζουν, θα διαπίστωνες πως είναι μεγάλη όσο το άπειρο. Ενώ εσύ, γατούλη, δεν μιλούσες ποτέ χωρίς να ξέρεις, αφού, πριν ανοίξεις το στόμα σου, ένιωθες. Αν οι άνθρωποι ένιωθαν πριν να μιλήσουν ή να γράψουν, το αποτέλεσμα θα ήταν η σιωπή και ίσως η γαλήνη. Εκείνη τη μέρα, η πετρωμένη μου καρδιά νιαούρισε μέσα στο κεφάλι μου τη θύμησή σου. Δεν μπορώ να μιλήσω αλλιώς, παρά μόνο γουργουρίζοντας. Δεν είσαι παρά μια γάτα. […]

Xavier de Moulins, O γατούλης πέθανε, αφήγημα, σελ. 35-37 και 57-58, Εκδόσεις Στερέωμα, 2021

Οι φωτογραφίες είναι από το προσωπικό μου αρχείο. Εικονίζεται ο Τσάρλυ. Έφυγε για τον γατοπαράδεισο τον Φεβρουάριο του 2021.

.

 

Mάριος Μαρκίδης, Προσήλωση

.

ΙΙ.

Μουδιάζει τα φώτα η παγωνιά σ’ αυτό τ’ απεγνωσμένο

κατάστρωμα του χειμώνα

περνώντας από δωμάτιο σε δωμάτιο

με στίχους που κρέμονται από τ’ αυτιά της σα στηθοσκόπιο

ο γυρισμός σου χώνεψε σε μια ακατοίκητη αναμονή

κι έξω βουίζουνε αλύπητα οι χωρισμοί

πυκνών φιλιών που έσβησαν κι άλλων

που δε λένε να στεγνώσουν

.

Σκέφτομαι τους φίλους που καρφώθηκαν ξαφνικά

σ’ αυτά τα υποταγμένα παράθυρα

ψάχνοντας όλη νύχτα μνημονεύοντας

κουβέντες που τις χάραξαν αμείλικτα τα χρόνια

γυναικεία μπράτσα που ελπίζουν ακόμα στη δυναστεία του έρωτα

σε μιαν ανταπόκριση ή μια μεταμέλεια.

Νομίζω, κάποιο απόγεμα, χάιδευες το ιδρωμένο τζάμι

σα να ’ταν ένα πρόσωπο

«Λοιπόν αντίο» γυρεύοντας με τα μάτια το κλειδί

«Λοιπόν, ως εδώ». Αντίο

.

Μα πού πήγαν τόσα ονόματα της θάλασσας

τόσα ονόματα που κάηκαν με τις διεκδικήσεις του Αυγούστου

λογάριαζες ένα δέρμα καινούριο κι ο Νοέμβριος είναι πάντα ο ίδιος

μπάζει πολλά νερά λίγο θόρυβο απ’ την αυλή

και στον τοίχο σκουριάζουν αμετανόητα τα καλοκαίρια

όπως σκουριάζει μια συζήτηση στην κουπαστή

γιατί επιτέλους όσοι χώρισαν

                                             δεν πέθαναν όλοι νέοι…

.

Mάριος Μαρκίδης, Προσήλωση, από την ομώνυμη συλλογή, Ανθολογία Ε. Γαραντούδη, Η ελληνική ποίηση του 20ού αιώνα

Πίνακας: Henri Lebasque

.

 

Xάρης Μεγαλυνός, Ξανά κιθάρες

.

Άκουσε αυτό το βραχνό κύτταγμα

του τραγουδιστή.

Δεν τραγουδάει την αγάπη

αλλά το μακελειό

μιας ράφτρας που δεν ήθελε πληρωμή,

τους κάλους απ’ τη βελόνα και το σίδερο,

το βελούδο και τις τραγικές καρφίτσες.

Δεν τραγουδάμε την αγάπη

σ’ αυτήν τη σκοτεινιά

αλλά κάτι πολύπλοκο

από θλίψη κι ανιαρές μέρες,

τις καρφίτσες, τα ψεύτικα λουλούδια,

την τύχη μας.

Άκουσε αυτήν τη μυρωδιά του αίματος

κάτω από το σαπούνι και την οδοντόπαστα.

Μες στην ταχυπαλμία μας

για την αγάπη και λήθη

τη σαρκοβόρα καρφίτσα άκουσε

τις λουσμένες στα δάκρυα σάρκες μας.

Άκουσε αυτόν τον τραγουδιστή

των βραδυνών τσιγάρων το βρέξιμο

στα στόματα, τον πυρετό.

Δεν τραγουδάει την αγάπη.

Ενός άλλου κορμιού

δεν λαχταράει την προσοχή

αλλά μιας ράφτρας που δεν ζητούσε πληρωμή

μόνο τους κάλους απ’ το σίδερο και τις καρφίτσες.

.

Χάρης Μεγαλυνός, Ξανά κιθάρες, από τη συλλογή Το μήλον της έριδος, Εκδόσεις Οδός Πανός, 1983

Πίνακας: Anne Magill

.

 

Νίκος Φρατζέτης, Η πέτρα

.

Είναι η πέτρα που ξεριζώθηκε από το βουνό.

Κατρακυλώντας στη φιλόξενη ράχη του γενιές μετά.

Ισορροπεί σε έναν δρόμο κακοτράχαλο πριν έρθουν τα θεριά

και την κυλήσουν πάλι.

Είναι η πέτρα τόσο γεμάτη από χτυπήματα, που ψάχνεις

βαθιά μες στον πυρήνα της

να ανακαλύψεις την πρότερη μορφή της.

Σμιλεμένη στο βουνό,

Ανεμοδαρμένη και παρίας σε δρόμους σκοτεινούς.

Είναι η πέτρα που με κάνει να ελπίζω.

Παρ’ όλη τη μοίρα που τόσο τη χάραξε,

Αυτή, σκληρή, κράτησε την πρώτη ορμή της.

Πεισματικά ανέπαφη.

Σαν το τραγούδι που γράφτηκε για μιαν αγάπη,

μα φώλιασε στα λόγια ερωτευμένων μες στους χρόνους.

.

Νίκος Φρατζέτης, Η πέτρα, από τη συλλογή Η χαρτοπετσέτα, Εκδόσεις Κίχλη, 2020

Πίνακας: James Wilson Morrice

 

Αργύρης Χιόνης, Τέρατα

.

ιδ´

Έχετε ένα σπίτι που περιέχει το σώμα σας

Έχετε ένα σώμα που περιέχει την ανάγκη για σπίτι

Έχετε μιαν ανάγκη για σώμα

.

Έχετε έναν κώλο στο σχήμα της πολυθρόνας σας

Έχετε μια ψυχή στο σχήμα του κώλου σας

Καθόσαστε αναπαυτικά στην ψυχή σας

.

Έχετε ένα κεφάλι που χωράει το καπέλο σας

Έχετε σκέψεις που χωρούν στο κεφάλι σας

Έχετε μόνον τέτοιες σκέψεις

.

Είσαστε ανυποψίαστοι κι ωραίοι σαν παιδιά

Γνήσια παιδιά ενός Θεού που πλάσατε κάποτε

Κι από τότε σας πλάθει

Κατ’ εικόνα και ομοίωσιν σας

.

Κι είσαστε δίκαιοι:

Αγαπάτε μόνον όταν πρέπει

Σκοτώνετε μόνον όταν πρέπει

Εγώ ένας του είδους σας αλλά εκφυλισμένος

Ένας ανεπίδεκτος δικαιοσύνης

Πάντα σας αγαπώ

Και πάντα σας σκοτώνω

Αργύρης Χιόνης, Τέρατα [απόσπασμα], Ανθολογία Βασίλη Βασιλικού, Η ελληνική ποίηση ανθολογημένη από τον Ρήγα έως σήμερα

Πίνακας: Garric Simonsen

 

Τάσος Δενέγρης, Συνοπτικά για ένα καλοκαίρι

.

Κρατούσα στους ώμους το δόγμα,

ο Ιούλιος ήταν οικογενειακός,

Και το μυαλό εκεινής είχε χαλάσει

Από τον καύσωνα, τις σκευωρίες

Κι απ’ τη μικρή την αμοιβή.

.

Οι πυρκαγιές ρημάξανε τα δάση

Οι Έλληνες στη σύγχυση και στην ταλαιπωρία

Ο Παρθενώνας σκέτη καχεξία

Κι οι νέοι σταυροφόροι

Λυμαίνονται τη χώρα του καλού καιρού.

.

Ήρθε το τέλος του καλοκαιριού

Στον ουρανό μεγάλη ποικιλία

Και σαν τον άνεμο μέσα στην άπνοια

Της Ιπποκράτους, ο Χουαντορένα

Να τρέχει στις μικρές οθόνες

.

VENCEREMOS

.

Τάσος Δενέγρης, Συνοπτικά για ένα καλοκαίρι, από τη συλλογή Ακαριαία, Ανθολογία Ε. Γαραντούδη, Η ελληνική ποίηση του 20ού αιώνα

Πίνακας: Μαρία Φιλοπούλου

.

 

Δ. Π. Παπαδίτσας, Σπουδή νησιού

.

Νησί ολομόναχο νησί της λήθης άγαλμα

Νησί μες στου νοτιά τ’ αλάτια

Αγριοπερίστερα κι αφροί μέλι δροσάτο

Από πού θα ’ρθεις; οι βυθοί σε σφάζουν από κάτω

Και στήνουν το καρτέρι τους στα μάτια

.

Νησί ολομόναχο νησί να ’ναι από πέτρα ο νους

Να ’ναι από αλάτι όλα μας τα μέλη;

Τι να γυρεύει ο έρωτας στους ουρανούς

Και τι γυρεύει η νιότη μας και θέλει

Από νησιά κι από ερημιές το μέλι;

.

Δ. Π. Παπαδίτσας,  Σπουδή νησιού, ανθολογία Σπύρου Κοκκίνη, Εστία 1977

Πίνακας: Μιχάλης Οικονόμου

.

 

Αντώνης Σαπουντζάκης, Εδώ, στην άκρια της θάλασσας

.

Εδώ, στην άκρια της θάλασσας

που οι δυτικές επαρχίες τελειώνουν μ’ έναν βάσανο

καταλαβαίνω πως υπήρξα ένα λάθος της πέτρας.

.

Η γης που χορεύει

περνάει κύματα μέσ’ απ’ τα χέρια μου

ρωτάει τη φτιάξη μου

πώς τώρα με πείσμα ρωτάει ο ρυθμός

τι έμεινε απ’ τη νιότη αζύμωτο

ποιος είναι ο ναυαγός.

.

Είπες το σώμα είναι η γλώσσα του χώρου

πως είναι το σπίτι του νερού

κ’ εγώ μ’ αυτό σε κατοίκησα.

.

(Πως με τυράννησες στη γλώσσΑ).

.

Θα με γρικάει η ομίχλη και ο κρύος χειμώνας

θα με νομίζουν οι γκρεμοί στον ύπνο τους

όταν σκοντάφτουν πάνω σ’ όνειρα ερπετών

και της πνοής το ξάφνιασμα σα με λογίζεται

θα συνεχίζει ν’ αγκαλιάζει νικημένους.

.

Πως τα πουλιά είναι η βουή

που μέσα της σ’ ονόμασα.

.

(Πως στα πουλιά με γκρέμισεΣ).

.

Κι ώσπου να φύγω

θα με γλύφει το νόημα ώσπου

να γίνω βότσαλο μέσα σε χίλια βότσαλα

λείο μες στη φτηνή αλληγορία των εραστών

λευκό στη μεγάλη αναιμία του κόσμου.

.

Πίνακας: Νικόλαος Λύτρας

 

Δ. Π. Παπαδίτσας, Ερμηνεία πρώτη

.

ΙΙ.

Γιατί το άλογο το καθρεφτίζεις σε κρύσταλλα οράσεως;

Γιατί του ορμέμφυτου το ξίφος το σπάζουν αστραπές;

.

Τα κρύα βράδια γύρεψαν το πρόσωπό σου

Η σκοτεινιά της πέτρας έγινε σκοτεινιά σου

Κι όταν δε βλέπεις ούτε και το χέρι σου

Δε βλέπεις του ματιού σου το καθρέφτισμα

Ακούς το χέρι και το μάτι σου κελαηδιστή βροχή

Πάνω σε δέντρο που μετράει πυθμένες αέρος

.

Σε θαύμασα ώρα που χωρίζεις τα δυο πρόσωπα

Και τους μοιράζεις κρίνα αθώας θάλασσας

Να γίνουν ένα

.

Ποιος κεραυνός θα σε γεννοβολήσει για να πεις

Μέσα από χίλια τραύματα: υπάρχεις

Ναι υπάρχεις φαρμακερό ξίφος πίσω απ’ τη μήνιγγα

Υπάρχεις ναι υπάρχεις νύχτα δολοφονίας στο μάτι

Που κλαίει που κερδίζει που κλέβει

Που ανεβοκατεβαίνει αψίδες ναών

Θόλους αγάπης

.

Μα τα χειμέρια κρύσταλλα του φεγγαριού

Ω τα χειμέρια κρύσταλλα του φεγγαριού στη γη

Που ξυπνούν το ανοιξιάτικο φίδι στο σκίνο

Που μας οπλίζουν με καθάριο μάτι

Και θερισμοί μέσα στων ήλιων τις καταπακτές

Μας διαμορφώνουν

.

Δυνατέ άνεμε μια φορά να ταπεινωθείς και τότε

Θα δει το φίδι την απελπισία του

Ο δίκαιος την παντοδυναμία του

Το μάτι θα μεθύσει από ιώδες σύμπαν

Το σάπιο χέρι θα χαθεί στο λάκκο του

.

Δ. Π. Παπαδίτσας, Ερμηνεία πρώτη, από τη συλλογή Εν Πάτμω και δύο ερμηνείες, Ανθολογία Ε. Γαραντούδη, Η ελληνική ποίηση του 20ού αιώνα.  

Αrtwork: Ernest Ludwig Kirchner

 

Μάρκος Μέσκος, Συνηγορία ποιήσεως

.

Κάθε ποίημα ξεκινάει από τον τίτλο εάν έχει. Το αυθεντικό Ποίημα έχει το πριν και το μετά σίγουρα. Το σήμερα διεκδικείται από ένα σωρό μνηστήρες.

****

Τελικά η ποίηση μπορεί να εκτιμηθεί και ωσάν ανιδιοτελής εργασία εκτός των άλλων κανονικών-φυσιολογικών συμπεριφορών, προσήλωση «ανισόρροπη» μέχρι το τέλος.

****

Kάθε λέξη σημαίνει κάτι· ενίοτε περισσότερα, ανάλογα με τη θέση της στον στίχο. Αναντικατάστατη. Λίγο να μετακινηθεί γκρεμίστηκε το οικοδόμημα, το Ποίημα θέλω να πω.

****

Ο ρυθμός, το ρίγος κρατάει όρθιο το Ποίημα· δεν καταρρέει. Ο κάθετος άξονας του Ποιήματος, ανάλογα με το τέμπο που ο Δημιουργός προσδίδει στο κεντρικό του θέμα, χαρακτηρίζει και το αποτέλεσμά του.

Μάρκος Μέσκος, Συνηγορία ποιήσεως, Εκδόσεις Κίχλη, 2015

Πίνακας: Jan Sluijters