Tag Archives: Ελληνική πεζογραφία
Image
Συνέντευξη, Περιοδικό FACES, Βρυξέλλες 2012
Το βιβλίο σας «Το τραγούδι του Λύγκα» είναι ένα ξεχωριστό βιβλίο, με πρωτότυπο τρόπο συγγραφής. Μέσα από διαφορετικές προσεγγίσεις, επιλέγετε να εκφραστείτε χρησιμοποιώντας «γρίφους». Ποια τα βοηθήματα που έχει ο αναγνώστης σε αυτή την πρόκληση;
Η ερώτησή σας είναι ενδιαφέρουσα, διότι μου δίνει την ευκαιρία να σας απαντήσω ως εξής: το βιβλίο μου δε συνιστά ξεχωριστό βιβλίο αλλά απλώς λογοτεχνία. Ο τρόπος συγγραφής του είναι ο τρόπος με τον οποίο παραδοσιακά και εξ αρχαιοτάτων χρόνων γράφεται παγκοσμίως η λογοτεχνία… αφενός με λέξεις και αφετέρου με τον πολύ ιδιαίτερο τρόπο χρησιμοποίησής τους προκειμένου να υπηρετήσουν ισόρροπα ιδέες και νοήματα, δίνοντας ένα συγκεκριμένα στίγμα στο βιβλίο, αυτό δηλαδή που θα το διαχωρίσει από ένα άλλο και που ονομάζουμε ύφος. Λογοτεχνία χωρίς ιδιαίτερο και ξεχωριστό συγγραφικό ύφος δεν υφίσταται.
Από την άλλη πλευρά αντιλαμβάνομαι τη βάση της ερώτησής σας, διότι πλέον στο μεγαλύτερο ποσοστό αυτό το οποίο παράγεται (υπάρχουν βεβαίως και οι εξαιρέσεις) είναι απλές και, σε πολλές περιπτώσεις, επαναλαμβανόμενες όσον αφορά τη θεματική, “αφηγηματικές παρουσίες τυπωμένων πλέον γραφόντων”, οι οποίοι δεν έχουν καμία απολύτως σχέση ούτε με τη συγγραφή αλλά κυρίως με τη λογοτεχνία, γιατί απλώς είναι ατάλαντοι. Είναι σαν να σας ζητώ εγώ, που, (αν και αγαπώ τη ζωγραφική) τα πινέλα μου δεν υπακούν σε τίποτε από τις βασικές αρχές που την καθορίζουνε ως τέχνη, να πάρετε ένα έργο μου, που θα θεωρήσω και εμπνευσμένο συν τοις άλλοις, και να το βάλετε στο Μουσείο του Μαγκρίτ ως καλωσόρισμα στην είσοδο. Είναι βλακώδες!
Βάλτε, λοιπόν, για παράδειγμα, στην τύχη και στη σειρά πέντε βιβλία της εγχώριας σύγχρονης ελληνικής παραγωγής, από αυτά που βρίσκονται σαν κρεατικά στους πάγκους των βιβλιοπωλείων (συμπεριλαμβανομένων και αυτών που έχουν προταθεί από την πληρωμένη κριτική ή από τον διεφθαρμένο και γνωστό κύκλο των δικών στο ελληνικό στερέωμα πριν καν διαβαστούν ή κυκλοφορήσουν), ανοίξτε μία τυχαία σελίδα από το καθένα, διαβάστε την και πέστε μου αν μπορείτε να διακρίνετε συγγραφικό ύφος. Eίναι σαν το κείμενο να έχει πατηθεί από μπουλντόζα και σαν ο ίδιος άνθρωπος να έχει γράψει και τα πέντε βιβλία, σαν να υπάρχει ένας συγγραφέας-φάντασμα. Τη διαφορά θα την διαπιστώσετε, αν ανάμεσα σε αυτά τα πέντε βιβλία, βάλετε και έναν μεγάλο της λογοτεχνίας ή κάποιον από τους μετρημένους στα δάκτυλα άξιους λογοτέχνες της εποχής μας. Ακόμη και ένα μικρό παιδί θα είναι ικανό να διακρίνει τη διαφορά… είναι κραυγαλέα.
Οι «γρίφοι» δεν είναι τίποτε άλλο από σύμβολα εντασσόμενα στη σημειολογία του βιβλίου. Είναι κώδικες που φέρουν πολλαπλές σημασίες και δίνουν μία πολυδιάσταση, από άποψη ερμηνείας, νότα στο μυθιστόρημα και τους οποίους κάθε αναγνώστης, ακουμπώντας στα μέχρι στιγμής αναγνωστικά του εφόδια, καλείται να αποκρυπτογραφήσει, καταγράφοντας την προσωπική αναγνωστική του εμπειρία. Όλα τα κλειδιά της επίλυσης των «γρίφων» δίνονται, είναι παρόντα μέσα στο μυθιστόρημα. Oύτε μια λέξη δε βρίσκεται τυχαία εκεί. Συνεπώς είναι ένα μυθιστόρημα που μας καλεί να επαναπροσδιορίσουμε τη σχέση με τις λέξεις, ξεκινώντας συμβολικά από τη λογοτεχνία, και περνώντας στη δική μας καθημερινότητα, διότι… μην είστε τόσο σίγουροι ότι δίνουμε μεγάλη σημασία στο τι λέμε ή ότι ξέρουμε πραγματικά τι λέμε. Αν ήταν έτσι θα είχαν επιλυθεί τα προβλήματα της ανθρωπότητας διά μέσου της κατανόησης και της συνέπειας.
Image
Συνέντευξη, Περιοδικό FACES, Bρυξέλλες 2012
Κυρία Σιαφάκα, ποια ήταν τα πρώτα ερεθίσματα που σας οδήγησαν στη συγγραφή;
Η γραφή και κατ’ επέκταση η συγγραφή ήταν το μόνο πράγμα που είχα την αίσθηση, από την παιδική μου ηλικία, ότι ήξερα να διαχειρίζομαι καλά, χωρίς να υπάρξει η παραμικρή καθοδήγηση. Είναι αυτή η περίεργη αίσθηση που έχει κανείς όταν νιώθει πως γεννήθηκε γνωρίζοντας κάτι. Συνεπώς, δεν μπορώ να μιλήσω ούτε για συγκεκριμένα ερεθίσματα ούτε για ένα σημείο αναφοράς που στάθηκε η αφορμή για να στραφώ προς τη συγγραφή, δεδομένης αυτής της καταλυτική εντύπωσης ότι η γραφή ήταν παρούσα εκ προοιμίου μέσα μου.
Ασφαλώς, ύστερα από μια μακρά μαθητεία σε αναγνώσματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, πολλαπλές προσπάθειες και ασκήσεις γραπτού λόγου, αρκετή ενασχόληση με την ποίηση κυρίως, πήρα την απόφαση ότι ήταν καιρός πλέον να στραφώ σε μία περισσότερο συστηματική ενασχόληση και να ετοιμάσω γραπτά που προορίζονται για έκδοση.
Όπως και να έχει, όμως, η διαδικασία της γραφής δε σχετίζεται, στην προσωπική μου περίπτωση, ούτε με ανυπέρβλητη ανάγκη έκφρασης ούτε με εκτονωτική διαδικασία ή ημερολογιακή καταχώρηση. Δεν συνιστά επίσης ούτε τον τόπο συναισθηματικής αποφόρτισης ούτε το μέσο μιας αυτοβιογραφικής ανάπλασης συμβάντων ούτε πολύ περισσότερο μία ναρκισσιστική διέξοδο προς την κατεύθυνση της κοινωνικής αποδοχής.
Το μόνο που θα μπορούσα να πω, απαντώντας στην ουσία του ερωτήματός σας, είναι ότι συνιστά τον τρόπο με τον οποίο μπορώ εγώ να ζω δίνοντας μια απάντηση στα πράγματα που με περιβάλλουν. Η γραφή, υπό την έννοια αυτή, έχει οντολογική διάσταση στον τρόπο βίωσής της, ενώ, εκ παραλλήλου, συμπληρώνεται από την εκάστοτε θεματική η οποία σχετίζεται με τους προβληματισμούς ή τα ερωτήματα που με απασχολούν στο πλαίσιο μία συνεχούς προσωπικής διαδικασίας εξέλιξης.
http://www.newsville.be/gr/Proswpa/ifigeneia_siafaka_to_tragoudi_tou_lygka.asp
To κορίτσι με τις κόκκινες γαλότσες
Το βράδυ δεν έκλεισα καθόλου μάτι, είναι και η βροχή που τσαλαβουτά στο μισοσπασμένο μαρμαράκι στο περβάζι κι έπειτα πλαφ! σάλτο μορτάλε για τον τσίγκο, στο μικρό υπόστεγο της πόρτας. Βρέχει πολύ εδώ, ω θεέ μου, βρέχει, και ύστερα πέφτουν, συνέχεια πέφτουν, απ’ το μικρό υπόστεγο της πόρτας και τουρτουρίζουν οι στάλες, ξαπλωμένες, μ’ ανοιγμένα τα υγρά τους στο οδόστρωμα. Η πόρτα τρίζει, πολλές φορές, από τα βάρη που χαστουκίζει πάνω της η μπόρα. Η πόρτα είναι ξύλινη, παλιά, σε χρώμα πράσινο κι αρχίζει πλέον να ξεφτάει, γιατί δε γλείφω με βερνίκια τους καιρούς. Πράσινα τσιγαρόχαρτα τα ξέφτια της τραβολογιούνται σαν ελπίδες στους ανέμους και τα φυσώ κι εγώ, φου, φου! τα ξαίνω πρώτα με το βλέμμα σαν μοίρα ή μάνα που εύχονται πάνω απ’ τους κομμένους λώρους των μωρών τους. Φυσάει εδώ. Εγώ φταίω για όλα.Μια φορά στον ύπνο μου είχα δει πως κόλλησα με τόση δύναμη επάνω της, που έγινα όλη κι όλη μια πράσινη σανίδα. Σ’ αυτό το όνειρο είχα σώμα, πίστευα όμως πως κάποια μέρα θα το χάσω ή πως το είχα ήδη χάσει ή, τέλος πάντων, πως κάπου ήταν αφημένο. Γουργούριζε και η κοιλιά μου, γεμάτη αίματα από καρπούζι κι έναν γυρίνο ασημένιο. Δεν ήμουν ασώματη όπως τώρα ούτε φορούσα κόκκινες γαλότσες. Μ’ έβλεπα ξύλινη και πράσινη με το κεφάλι χωμένο στην τρύπα που βάζουμε τα γράμματα, δεν ήταν ορατό. Είχα όμως πλαστικότητα, γιατί εξείχαν λαιμός, βυζιά, κοιλιά, γλουτοί, γόνατα και τα μεγάλα δάχτυλα στα πόδια. Τα χέρια μου ήταν δυο κόκκινα ελατήρια από νίκελ που εξείχαν και κράταγαν στις άκρες τους πουλιά. Οι κόκκινες γαλότσες μου πετούσαν στον αιθέρα. Βρέχει ακόμη (σας το χω πει πως βρέχει εδώ και είκοσι δύο μήνες ακατάπαυστα).
Το κορίτσι με τις κόκκινες γαλότσες, απόσπασμα, ανέκδοτο
Πίνακας: Evelyn Williams
Video
To κορίτσι με τις κόκκινες γαλότσες
Είμαι το κορίτσι με τις κόκκινες γαλότσες. Ονομάζομαι Οντίν, μου αρέσουν τα γλειφιτζούρια με γεύση από καρπούζι, το ρύζι, μερικές μπαλάντες ροκ και ο Μπλου, ο σκύλος ενός κάποιου Ρόζυ Ντάι, που κοιμάται στο μετρό. Βρίσκομαι τυπωμένη στο φύλλο του χαρτιού σας γιατί, απλώς, μου αρέσει να διηγούμαι ιστορίες. Είμαι τεμπέλα, δεν βρίσκω να θέλω να μου αρέσει να κάνω κάτι άλλο στη ζωή μου. Όταν ήμουν οχτώ χρονών και δεν φορούσα ακόμη κόκκινες γαλότσες, ρώτησε η κ. Φ.Τ., η δασκάλα, «τι θέλετε να γίνετε, όταν μεγαλώσετε, παιδάκια;» Για παράδειγμα, η Άντζι Σου, απάντησε «δασκάλα», αλλά έγινε κομμώτρια.Η Έρμα Νι είπε χορεύτρια, αλλά έγινε καθηγήτρια Χημείας. Η Άννα Πε ψέλλισε «πιστεύω, τίποτε!» και τελικά έγινε μητέρα 8 παιδιών, σύζυγος 3 ανδρών και χήρα 2. Όλες, δηλαδή, είπαν χοντρά ψέματα την εποχή εκείνη. Καριόλες! Όλες είχαν και κάτι μακριές κοτσίδες σαν παλαμάρια πλοίου αταξίδευτου, πολλή ψαλίδα και ηλεκτρισμό στις τρίχες. Μπλιάχ! Πολύ ρεύμα και ατσάλι σε ανεγκέφαλα κρανία! Eγώ απάντησα «θέλω να γίνω ιστορία», και όλοι έσκασαν στα γέλια.
To κορίτσι με τις κόκκινες γαλότσες, απόσπασμα, ανέκδοτο
Πίνακας: Alexander Jannson
Image
Κώστας Σούκας, Ο έρωτας είναι ένας αληθινός Θεός, εκδόσεις Κέδρος, 1979 , Περιοδικό Πανδώρα
Να ζητήσουμε μήπως ακόμη πιο σφριγηλούς, ζωντανούς, δυνατούς, ολοκληρωμένους χαρακτήρες μέσα σε τέσσερις γραμμές; Είμαστε μήπως ρομαντικοί, θα θέλαμε να ζήσουμε σε ένα μυθιστόρημα το ερωτικό πάθος και το απαγορευμένο, κλίμα μεσαιωνικό, θεοκρατίας, ίντριγκας και μάλιστα μ’ έναν άντρα κατά πολύ νεότερό μας, ενώ η ανάγκη μάς οδήγησε να παντρευτούμε έναν δόλιο ευνούχο; Αφήστε τον Σταντάλ στο «Κόκκινο και το Μαύρο», ο έρωτας της παντρεμένης κυρίας με τον υποψήφιο παπά παρουσιάζει βέβαια ενδιαφέρον, αλλά υπάρχουν και δύσκολα σημεία, το δυσκολότερο απ’ όλα οι 500 του σελίδες. Υπάρχει όμως η ελληνική του εκδοχή στο
«Ο έρωτας είναι ένας αληθινός Θεός», του Κώστα Σούκα.
Πρωταγωνιστεί μια όμορφη αλλά μαραμένη ερωτικά (τι να σου κάνει κι ο ευνούχος;) δασκάλα του λαγούτου, η οποία
«τον κοίταξε μέσα στη φεγγαροβραδιά που τον παραμόρφωνε μέσα στα δολερά τα μάγια της. Λέπια είναι ενός ασημένιου φιδιού που ξετυλίχθηκε από κει πάνω και πνίγει στα κουλουριάσματά του απ’ τον καιρό των Πρωτοπλάστων όλη τη γη της ανομίας!»
Η απαγόρευση, η μοιχεία, το ψεύδος, ο ερωτισμός, η ατμόσφαιρα, η λογοτεχνικότητα, η λιτή γραφή, οι ζωντανοί ήρωες, οι ψυχολογικές και εξωτερικές συγκρούσεις, η ενδιαφέρουσα πλοκή του μαζί με την πολιτική θέση του συγγραφέα, με την ευρεία έννοια του όρου, συνιστούν ένα καλοδουλεμένο ερωτικό ανάγνωσμα που μέχρι την τελευταία του σελίδα μπορεί κανείς να το διαβάσει με το ενδιαφέρον του αμείωτο. Μπορεί να ξενίσει κάπως στον υποψιασμένο αναγνώστη το ελαφρώς ηθικοδιδακτικό του κλίμα, χωρίς όμως αυτό να λειτουργεί και ανασταλτικά στην εκτέλεση της υπόθεσης.
Απόσπασμα από βιβλιοκριτική, Δημοσιευμένο στο περιοδικό “Πανδώρα”
Φωτό: Weege (Arthur H. Fellig)
Video
Αγγελίνα Ρωμανού, πεζό
Είναι της φύσης, το ζευγάρωμα, το όρθιο κήτος καταμεσής του δρόμου, η γραφή στα λασπόνερα της ηθικής. Είναι το όριο, το τμηματικό, το λευκό φως στο καντήλι της Παναγιάς, η χλωρή άνοιξη του πρόσφορου μέλους, είναι η ζήση ολάκερη. Είναι το γλυκό, το ξεχασμένο τουλούμι, το σακί με τα μάραθα στην άκρη της αποθήκης, η ξύλινη σκάλα η παλιά, τα σπασμένα παραθύρια που φωνάζουν το νεκρό, είναι τα αποτσίγαρα στις τέσσερις το πρωί που έκανε ο παππούς στο χαγιάτι. Είναι οι εαυτοί που γυροφέρνουν τη φλέβα σου, το φιλί το άσωτο πίσω απ’ τις βελανιδιές, είναι το μαχαίρωμα του ζώου πριν απ’ τη σφαγή, το κόκκινο κρασί της ένωσης, οι σταυροί του μαρτυρίου. Είναι το τμήμα προσαγωγών στη λεωφόρο, το δωδεκάχρονο παιδί με τα μαύρα, το απόγευμα του κάθε Φλεβάρη που φοράει νυχτικό. Η τρέλα του «έρχομαι», του «για σένα ανασαίνω», του «άρα ζω» και του «αντίπερα». Είναι όλα τα σκισμένα μεσοφόρια απ’ τα χέρια των ανέμων. Είναι οι βέρες που χτυπούν καστανιέτες σε δάχτυλα ποιητών. Είναι το σούρουπο που χύνεται στα πόδια μας.
Είμαστε εμείς.
Αγγελίνα Ρωμανού
Image
Ιφιγένεια Σιαφάκα, Το τραγούδι του λύγκα
Ο Άλεξ έθαψε το γιο του συνοδεία λίγων αλλά συντετριμμένων συγγενών, καταχωρήσεων στον Τύπο, Τρίτης ημέρας και οσίου (είχε προηγηθεί η νεκροψία), βραχνού ηλίου και βροχόπτωσης εγκύου· λιτών συλλυπητήριων εκφράσεων, ασπρόμαυρων υφάνσεων, καλλίφωνων ψαλτάδων, βουβής νεκρολογίας, λευκών σχολίων και διακόσμου· μιας γάτας, μιας πλερέζας, ενός μπεκρή ζητιάνου, βηματισμού αξιοπρεπούς, ιδρώτα κρύου και πένθους κραυγαλέου. Χωρίς κανένα δισταγμό, επέλεξε τον ακριβότερο αποχαιρετισμό που τα γραφεία τελετών προτείνουνε στους έχοντες. Ο τάφος αγοράστηκε, δόθηκαν οδηγίες για όνυχα και δωρικές κολόνες και καντηλέρια από ασήμι – η προτομή του γιου θα ήταν έργο γλύπτη απ’ την Αγγλία. Ο θρήνος και τα στέφανα που αναλογούσαν στο μονογενή προσφέρθηκαν με αβρότητα. Με εκκωφαντική επισημότητα αποδόθηκε ο τελευταίος ασπασμός στο εύοσμο κουφάρι με το γουλί κρανίο και το μεταξωτό κουστούμι, το λευκό.
Ιφιγένεια Σιαφάκα, Το τραγούδι του λύγκα, μυθιστόρημα, Εκδόσεις Γρηγόρη, 2011
Φωτό: Yohann Fournier (από το οπισθόφυλλο του βιβλίου)
Image
Iφιγένεια Σιαφάκα, Το τραγούδι του λύγκα
Σέρνεται στο παράθυρο, αφήνει το χνώτο σε στίγματα βροχής και λασπωμένης σκόνης• αργά τα τζάμια αρπάζουν έναν λευκό και παγωμένο ήλιο πάνω στη βρομιά τους, κι αυτή για λίγο σταματά να ανασαίνει, να αφουγκραστεί το χρόνο. Άχρονο το βλέμμα της βουλιάζει μες στο φως που ο Άλεξ είναι χαμένος μήνες πολλούς κι αυτή βάλλεται κάθε μέρα από τότε απ’ τη συρρίκνωση του άνθους που ατονεί κι αργοπεθαίνει. Πλέον δεν τον αναζητά, καθόλου πλέον. Ο ήλιος τώρα ξεθαρρεύει περισσότερο, θρέφει τις ματαιώσεις που περιφέρονται στην πόλη και γύρω απ’ τις σκιές τους και μέσα στα δωμάτια· τη ζωοφόρο τους εικόνα τη φροντίζει, με αχτίνες από νίκελ καρφωμένες σε πρόσωπα σαν ζέμπρα με λευκή πούδρα και ρωγμές, κρεμάμενα από σκούρα παλτά μακριά που παλαντζάρουνε στους δρόμους – επί τον τύπον των ήλων λάμπει, ναι. Στον πάνω όροφο η σκουριά βογκά αναζωογόνηση, «ας πλένονται», σκέφτεται αυτή, «μα κάνουν φασαρία», μόνον αυτό την ενοχλεί. Άλλωστε έχει πλέον συνηθίσει, κι αυτή ποτίζει τη ρουτίνα, από μιαν ανάγκη μόνο να ’χει μερτικό στη χλαλοή του τόπου, μες στη χλαπαταγή του ανθρώπου, αδερφέ μου, στρέφεται στην κηπουρική, και ας μην έχει κήπο. Αλλά με άλλον πάντα τενεκέ ποτίζει τα ψοφίμια λουλουδάκια, τα γλυκούλια, τα χρυσούλια, τα αναθεματισμένα λουλουδάκια της, που αναδίνουνε μια μπόχα επιορκίας απ’ τους μίσχους στο μπαλκόνι. Μ’ έναν καινούργιο πάντα τενεκέ, να ’ναι μοντέρνα η επανάληψη, να ησυχάζει έτσι. Γιατί όλοι ησυχάζουν κάπως.
Iφιγένεια Σιαφάκα, Το τραγούδι του λύγκα, μυθιστόρημα, Εκδόσεις Γρηγόρη, 2011
Φωτό: Yohann Fournier (από το εξώφυλλο του βιβλίου)
Video
Ιφιγένεια Σιαφάκα, Το τραγούδι του λύγκα
.
Λευκό μεταξωτό το φόρεμά της, σπειροειδείς πτυχές στους αστραγάλους, η Αλταμίρα τούς ωθούσε να μάχονται αντίρροπα την κίνηση του υφάσματος όπως κανείς κοντράρει τον αντίπαλο που βάλθηκε να καταρρίψει έναν ωραίο μύθο της ζωής του• και οι φλέβες σκαλισμένες στο λαιμό της, ίδιο αλαβάστρινο γλυπτό, επικυρώνανε τη δύναμη που αφήνουν να εννοηθεί ότι έχουν οι μορφές ακόμη και όταν αγάλματα θυμίζουν. Και το πλατύγυρο λευκό, το ψάθινο καπέλο, αναπηδώντας ρυθμικά, με μετεωρισμούς ανάλαφρους μετέδιδε την ένταση απ’ τον αέρινο δρασκελισμό σ’ ένα βερικοκί μεταξωτό μαντίλι, χυμένο ατημέλητα επάνω στο καπέλο για να το συγκρατήσει ίσως.
Ίσως.
Artwork: Laura Marabesku
.
.
Ιφιγένεια Σιαφάκα - Ifigeneia Siafaka
Ενύπνια Ψιχίων 