.
Βασίλης Λαλιώτης, Γαλάζια περίοδος
Τους λέω ανθρώπους της γαλάζιας περιόδου
γιατί είναι έξω από το ποίημα
και υποφέρουν καθημερινά και περισσότερο
απ’ όσο ισχυρίστηκε ποτέ του ποιητής
γι’ αυτό του κάνουν χάρη όταν δανείζονται τα λόγια του
να φτιάξουνε κάτι κοινό απ’ το αμίλητό τους.
Τρίτον από της αληθείας του πόνου είναι η ποίηση
τρίτον κι απ’ της αγάπης που δεν έχει αγαπήσει
και στάζει ο χρόνος σαν καυτό μολύβι πάνω της.
Αυτός που αγόραζε τα βότανά του από τον Δάντη
δεν έμαθε ποτέ ποιον κύκλο της Κολάσεως
χρηματοδότησε για να γραφτεί. Κι έπειτα θα πρέπει
και να πεις ευχαριστώ που η ζωή σε αξίωσε
να ζήσεις τα σκληρά αυτών που αγάπησες βιογραφίες
και όχι σαν τον δημοσιογράφο στα σκατά της μέρας
που ονειρεύεται να πάει με πληρωμένα έξοδα
σε μια γαλάζια παραλία για να διαβάσει, λέει, Προυστ.
Βασίλης Λαλιώτης, από τη συλλογή Γαλάζια περίοδος, Ενδυμίων 2021
Αrtwork: Daria Petrilli
Νιόβη Ιωάννου, Ακραία καιρικά φαινόμενα
μέσα απ’ το μεγάλο παράθυρο
γινόταν η θάλασσα
γλώσσα πλεούμενη
επί του τραύματος
η γειτονιά
κακοφόρμιζε
δεν υπήρχαν πια νέα
ασπρόρουχα μόνο
στα πόμολα
χρεώσεις αδύναμες
για τους ναυαγούς
και τους αγνοούμενους
κανείς δεν προλάβαινε να μιλήσει για θάνατο
γρήγορα άλλαζαν θέσεις
τα μυστικά των πραγμάτων
ίσως και να έπειθαν τελικά
τα αποκόμματα των εντόμων
στον γκρίζο τοίχο της αυλής
δεν υπήρχαν πια νέα
μοναχά ακραία καιρικά φανόμενα
που έρχονταν απ’ το βάθος του μεγάλου δωματίου
ξεφλουδίζοντας βίαια
του διαδρόμου τη μαύρη γραμμή
.
Νιόβη Ιωάννου, Ακραία καιρικά φαινόμενα, από την ποιητική συλλογή Στην πυρά, εκδόσεις Μανδραγόρας, 2021
Artwork: Jean Metzinger
Βασίλης Λαλιώτης, Γαλάζια περίοδος
.
Βγήκα ν’ αγαπήσω εκεί που είναι οι άλλοι
αυτοί που έχουν θέλω δικά τους και τα όχι
ακούγονται πυροβολισμοί μιας ηλικίας ανελέητης
κι έχανα έχανα όπως όλοι οι μελλοντικοί κερδισμένοι
Μα και στη μεγάλη άρνηση φύσαγε ένα αεράκι
που έφερνε άρωμα ανθών πορτοκαλιάς
εκείνου του κήπου που ήθελε στον κόσμο να υπάρξει
γιατί αυτός ήταν το δίκαιο και η μεγάλη εκδίκηση
η γαλάζια εκδίκηση όλων των κήπων
που αφήνει τις χαμένες γάτες των ερώτων
κρυφά σημεία κάποιων από τις γωνίες του
οι μικροί λάρητες που λατρεύει ο κηποφύλακας
κι αυτό ως τη μέρα που ήρθε εκείνη σκοτεινιάζοντας
με μια αγκαλιά από κλαριά ροδαμισμένα μες στα χέρια
κι έγιναν όλα των γυναικών τα ονόματα ασπρόμαυρα
με σχήματα πεσμένα από ψηλά προορισμένα
να πάρουν σάρκα και οστά και ηρεμία γαλάζιου
να φύγουν απ’ τη γλώσσα και τον άμμο στα γρανάζια της
να γίνουν ένα κάτω από το φως μάτια με μάτια…
Βασίλης Λαλιώτης, από τη συλλογή Γαλάζια περίοδος, Ενδυμίων 2021
Πίνακας: George Braque
Σοφία Πολίτου-Βερβέρη, Εαρινός αφηγητής
.
Στην Περσία οι αγριοαμυγδαλιές άνθισαν κιόλας,
και στην επαρχία της Κίνας διαβάζουν τους οιωνούς
κάτω από τα πρώτα άνθη της δαμασκηνιάς.
Τότε είναι που οι κατασκευαστές φεγγαριών
ταξιδεύουν από τη μια αυτοκρατορία στην άλλη,
εξηγώντας την τέχνη τους στους ονειροπαρμένους
μέσα από παραμύθια και ιστορίες.
.
Σοφία Πολίτου-Βερβέρη, Εαρινός αφηγητής, από την ποιητική συλλογή Λουτήρες, εκδόσεις Έναστρον, 2019
Πίνακας: Henri Lebasque
Σταύρος Ζαφειρίου, Landvermesser
.
Σχολαστικὰ καταγράφοντας τὰ σημεῖα τ’ ἀδόμητα
χρόνων ἀρχαίων κι ἐποχῶν σημερινῶν,
σκουπιδότοπους, τόπους νεκρῶν
καὶ σκουριασμένου μετάλλου,
μέτρα σπαταλημένα στὴν ἀποσύνθεση,
ἔδαφος στέρεο σὲ τοῦτο τὸ στέρεο σύμπαν·
.
σὰν ἐπαγγελματίας μὲ μόνη του ἔπαρση
τὰ ἐπηρμένα σκέλη τοῦ ἀνθρώπινου λόγου
καὶ τὶς ἀκολουθίες τῶν ἀριθμῶν,
ἐπινοῶ καὶ ἀπαλλοτριώνω,
ζυγίζοντας μέσα στὴ χούφτα μου
τὴ συλλαβὴ καὶ τὴ λέξη, τὸ βραδὺ
τοῦ ἀνάπαιστου καὶ τὸ γοργὸ τοῦ ἰάμβου,
τὴν ἐλεήμονα πράξη τῆς ἀντιπαροχῆς.
.
Μὲ κέρδος ἐργολαβικὸ νὰ ζῶ ἀνάμεσά σας.
.
─ Νὰ χτίσουμε, νὰ χτίσουμε, μίλησε ἡ φωνή.
Ὑπάρχει χῶρος μὲς στὸν χῶρο ποὺ ὑπάρχει·
καὶ ὑπάρχει γνώση γιὰ νὰ ἐπενδυθεῖ
στὰ κοσμικὰ συμφέροντα τὸ λογικὸ καὶ τὸ ἔμψυχο τοῦ νοῦ.
Σχεδιάστε τὶς τομὲς καὶ τὶς κατόψεις,
σκιάστε τὶς ἀκάλυπτες πλευρές·
ὑπάρχουν τρόποι νὰ στεγάσουμε τὸ μάταιο
μέσα σὲ θέσφατα σχημάτων καὶ μορφῶν,
ἄσυλο νὰ προσφέρουμε στὸ μάταιο,
ἠχὼ στὴν ἴδια τὴ φωνή του στοὺς θαλάμους.
.
─ Νὰ χτίσουμε, νὰ χτίσουμε·
ὑπάρχει ἔρημος νὰ χτίζουμε διαρκῶς,
σώζοντας ἀπ’ τὴ σήψη τὰ φαινόμενα,
καὶ ἡ ἔρημος ποὺ ἤδη ἔχει χτιστεῖ
στοὺς πρόποδες καὶ στὰ πρανῆ τῶν πύργων.
.
Ἦταν ἀργὰ βράδυ σὰν ἔφτασε ὁ Κ στὸ χωριὸ ποὺ τὸ σκέπαζε βαθὺ χιόνι… Κι οὔτε ἕνα ἀδύναμο φωτάκι δὲν ἔδειχνε πὼς κάπου ὑπῆρχε ὁ μεγάλος Πύργος.
.
Πάλι λοιπὸν ὁ κύριος χωρομέτρης!
Ἕνας κοινὸς ἀπατεὼν ποὺ τάχα ἔχει κληθεῖ
γιὰ νὰ χωρομετρήσει τὸ ἀπροσμέτρητο,
αὐτὸ ποὺ ὀνομάζουν θεία χάρη
χωρὶς ποτὲ νά ’χει ἀποκαλυφθεῖ
ἡ ἐνοχὴ ποὺ κρύβει τ’ ὄνομά της.
.
Χωρὶς ποτὲ κανένας νὰ μοῦ πεῖ
στ’ ἀλήθεια χωρομέτρης τί σημαίνει.
.
Σταύρος Ζαφειρίου, Landvermesser, από τη συλλογή Χωρικά, εκδόσεις Νεφέλη, 2007
Πίνακας: Jan Sluijters
Σταύρος Ζαφειρίου, Ἐπιτέλους τὰ σύνορα
.
.
Καὶ οἱ φυλὲς σκορπίστηκαν κατὰ τὴν τάξη τῶν ἄστρων
καὶ τὴ φιλάνθρωπη ροὴ τῶν ποταμῶν:
τοῦ Φισῶν, ποὺ ἡ λάσπη του γεννᾶ τὸ χρυσάφι,
καὶ τοῦ Εὐφράτη καὶ τοῦ Τίγρη καὶ τοῦ Αἰθίοπα·
κάθε μιὰ ἐκπληρώνοντας τὴ δικιά της εὐθεία,
τὰ δικά της σημεῖα ποὺ ἑρμηνεύουν τ’ ἀγγέλματα·
.
τοὺς καιροὺς τοῦ ἐνιαυτοῦ μὲ τὸ ἀλεύρι τὸ ἄζυμο,
τὸ αἷμα τὸ ἀκοίμητο μετὰ τὴ λατρεία,
τὸ μύρο τοῦ χρίσματος, τὸ μαλλί, τὸ ἀσήμι,
τὸν θερισμὸ καὶ τὴ συγκομιδή.
.
Μέρες παλιές, σπίτια παλιὰ ὅπου γεννήθηκα,
ταβάνια χαμηλὰ ὅλες τὶς ὧρες,
ἁφὴ τοῦ ἄχυρου, ὀσμὴ τοῦ χορταριοῦ,
ἀνάμεσα σὲ ἀθήλαστους μαστοὺς γεύση τοῦ ἱδρώτα.
.
Νύχτες ποὺ ἡ πάχνη ξάφνιαζε τὰ γερασμένα μέλη,
τὰ μάτια ὅμως γύρευαν λίγο ἀκόμη φῶς,
νὰ μὴ λαθεύει πιὰ ἡ εὐλογία
καὶ βιαστικὰ χαρίζει τὴ δροσιὰ τῶν οὐρανῶν
–ἢ τὸ πλῆθος τῆς γῆς σὲ κρασὶ καὶ σὲ λάδι–
στὸ λεῖον τοῦ δόλου ἀντὶ στὸ δασύ.
Μὲ τὶς σκιὲς ἀθόρυβα νὰ λύνουν τὰ μαλλιά τους,
ἀθόρυβα νὰ ξεγλιστροῦν ἀπ’ τὸ ἀσελγὲς τῆς μνήμης
·
πάντα μιὰ πράξη πέρα ἀπ’ τὴν αὐλαία,
πάντα ἕνα βῆμα ἔξω ἀπ’ τὴ σκηνή,
χωρὶς ποτὲ νὰ γίνουν παρουσία,
δίχως τὴ δύναμη ν’ ἀντέξουν τὴ μορφή.
.
Παίζοντας μὲ τὴν πλάτη στὸ κοινό,
ὥστε νὰ μένει χῶρος μεταξύ τους
γιὰ ν’ ἀποφεύγουν τὴ συνενοχή,
τὴν ἀγωνία ἐκείνης τῆς στιγμῆς
.
ποὺ ὁ ρόλος γίνεται ὑπόσταση κι αἰτία·
ποὺ ἀκούγονται οἱ σάλπιγγες καὶ οἱ ἀλαλαγμοὶ
καὶ ἡ βία τῶν γλωσσῶν καὶ οἱ διαθῆκες·
ποὺ φανερώνονται, ὡς ἀπὸ μηχανῆς,
τοῦ ἥλιου τὸ ἄδυτο,
οἱ παρελάσεις τῶν στρατιῶν γύρω ἀπ’ τὰ τείχη,
οἱ ἀνηλεεῖς χειρονομίες τῶν θεῶν.
Ἡ τόση ἔπαρση, ἡ τόση ὑποταγή,
τὰ τόσα σύνορα.
.
Σταύρος Ζαφειρίου, Ἐπιτέλους τὰ σύνορα, από την ποιητική συλλογή Χωρικά, εκδόσεις Νεφέλη, 2007
Πίνακας: Duy-Huynh
Μαρία Καντ, αυτός ο Ονήσιλος
.
Λοιπόν
α υ τ ό ς ο Ονήσιλος,
όταν κανείς δεν τον θυμάται ολοσχερώς,
τακτοποιεί τις τριήρεις στις τσέπες του
και επιδίδεται σε βόλτες ακίνητος
ενίοτε σταματά για ένα ρακόμελο
είναι ο τρόπος του να επιστρέφει,
θα σχολιάσει ο ανταποκριτής.
Μαρία Καντ (Καντωνίδου), αυτός ο Ονήσιλος, από τη συλλογή stanza, εκδόσεις Gutenberg 2021/φωτογραφία και κείμενο
Xavier de Moulins, O γατούλης πέθανε
Σ’ αρπάξαμε απ’ τη μητέρα και την αδελφή σου σε λιγότερο από δέκα λεπτά, στην αρχή πόνεσε λιγάκι η καρδιά μας, κι ύστερα ασχοληθήκαμε με άλλα πράγματα, ασχοληθήκαμε με σένα. Ταξίδεψες μια χαρά μέσα στο κλουβί σου. Ήσυχος. Και τρομοκρατημένος. Η Κλαιρ σε χάιδευε μέσα από τα καγκελάκια και καθώς έτρεμες από τον φόβο και τη φρίκη στο βάθος του κλουβιού σου, άνοιξε το παράθυρό της για να μπει το αεράκι και να σου φέρει λίγο άρωμα συντροφικότητας. Για να χαλαρώσεις, σου έβαλα να ακούσεις τις Γυμνοπαιδίες του Ερίκ Σατί και την αγαπημένη μου Γκνοσιέν αριθ. Ι. Η βροχή έπεφτε ορμητικά· τα φορτηγά βροντούσαν υπόκωφα στις λακκούβες του δρόμου, καθώς τα προσπερνούσαμε για να φτάσουμε πιο γρήγορα, ανυπομονώντας να σου δείξουμε το σπίτι σου και να σε συστήσουμε στις άλλες κόρες μου που σε περίμεναν αδημονώντας. Τη Ζελί, τη μικρότερη αδελφή της Κλαιρ και την Άλμα, την πρωτότοκή μου, που γνωρίζει τα πάντα για τις γάτες, αφού στο σπίτι της μητέρας της, της πρώτης μου γυναίκας, οι κεραμιδόγατοι συγκατοικούν μ’ ένα μπασταρδόσκυλο τεραστίων διαστάσεων. Μαζί της δεν θα νιώσεις έξω από τα νερά σου.
Η βροχή σταματάει. Το ουράνιο τόξο σχεδιάζει μιαν αψίδα, κι εμείς περνάμε από κάτω. Η καρδιά μου ανοίγει, βλέπω την τύχη, την ευτυχία να μου χαμογελάει. Ακόμη ένα σημάδι. Δεν είναι γραμμένο στο μικρό σου κεφαλάκι, ωστόσο κάτι ξέρεις ήδη απ’ τη ζωή. Ότι οι ανθρώπινοι έρωτες είναι πολύ πιο περίπλοκοι από τους γατίσιους. Ότι αντίθετα από μας, οι γάτες έχουν μια τρομερή αυτοεκτίμηση, αγαπούν τον εαυτό τους πάνω απ’ όλα και δεν περιμένουν κάποιον άλλον να τις αγαπήσει για δύο, να καλύψει τα κενά τους, τις ανοιχτές πληγές του παρελθόντος τους, τα βαθουλώματα στους προφυλακτήρες της ψυχής τους που έχουν γίνει από άλλους, πολύ πριν. Και λίγα λέω. Οι γάτες δεν παίζουν τέτοια καταστροφικά παιχνίδια, οι γάτες δεν κάνουν ποταπούς υπολογισμούς, οι γάτες δεν αναμειγνύουν αγάπη και ενοχές, οι γάτες δεν σε υποχρεώνουν να πληρώσεις τον λογαριασμό, οι γάτες δεν απογοητεύονται ποτέ, οι γάτες δεν περιμένουν ανταλλάγματα όταν δίνουν, οι γάτες δεν εκδικούνται, οι γάτες αγαπούν παραμένοντας ανεξάρτητες, ανάμεσά τους δεν υπάρχει σχεδόν ζήλια κι ακόμα λιγότερο διατροφή λόγω διαζυγίου, δεν καταφεύγουν σε δικηγόρο για την επιμέλεια των παιδιών ούτε σε ψυχαναλυτή για να μάθουν να αγαπούν λιγάκι τον εαυτό τους. Οι γάτες αγαπούν εκτός συμβολαίου. Όλα είναι πιο εύκολα, λιγότερο ή περισσότερο, στον κόσμο τους. […]
Δεν είναι παρά μια γάτα. Δεν θα δακρύσουμε πάνω από έναν τάφο, δεν θα κλάψουμε για τη μοίρα σου. Δεν είναι παρά μια γάτα. Και για τα παιδιά, όλα θα πάνε καλά. «Τα πιτσιρίκια τα καταφέρνουν πάντα», συμπληρώνει Εκείνη στο τέλος. Ανακάθομαι και καταπιανόμαστε με σοβαρά πράγματα, για μια ακόμα φορά και για πάντα: η βία των ανθρώπων είναι καλύτερο θέμα από το πένθος για έναν γατούλη. Δεν σταματάω να φωνάζω το όνομά σου μέσα στο κεφάλι μου, και δεν της απαντώ. Την αγαπώ πάρα πολύ για να της θυμώσω, οπότε τη λυπάμαι. Εκείνη είπε αυτήν τη φράση για σένα, επειδή δεν σε γνώριζε. Εκείνη είναι η απόδειξη πως δεν μπορούμε να τα έχουμε όλα. Εκείνη έχει πολλά προτερήματα αλλά όχι γάτα στο σπίτι, δεν δοκίμασε ποτέ αυτή την εμπειρία, αυτή την υπέροχη χαρά να έχεις στα πόδια σου έναν διώκτη της μελαγχολίας, έναν υπέροχο καρδιοκατακτητή, έναν θωπευτή της ψυχής, ένα ζώο της λύπης. Εκείνη αγνοεί ότι οι γάτες σώζουν τον κόσμο. Αν μετρούσες την έκταση των πραγμάτων για τα οποία μιλούν οι άνθρωποι χωρίς να γνωρίζουν, θα διαπίστωνες πως είναι μεγάλη όσο το άπειρο. Ενώ εσύ, γατούλη, δεν μιλούσες ποτέ χωρίς να ξέρεις, αφού, πριν ανοίξεις το στόμα σου, ένιωθες. Αν οι άνθρωποι ένιωθαν πριν να μιλήσουν ή να γράψουν, το αποτέλεσμα θα ήταν η σιωπή και ίσως η γαλήνη. Εκείνη τη μέρα, η πετρωμένη μου καρδιά νιαούρισε μέσα στο κεφάλι μου τη θύμησή σου. Δεν μπορώ να μιλήσω αλλιώς, παρά μόνο γουργουρίζοντας. Δεν είσαι παρά μια γάτα. […]
Xavier de Moulins, O γατούλης πέθανε, αφήγημα, σελ. 35-37 και 57-58, Εκδόσεις Στερέωμα, 2021
Οι φωτογραφίες είναι από το προσωπικό μου αρχείο. Εικονίζεται ο Τσάρλυ. Έφυγε για τον γατοπαράδεισο τον Φεβρουάριο του 2021.
.
Mάριος Μαρκίδης, Προσήλωση
.
ΙΙ.
Μουδιάζει τα φώτα η παγωνιά σ’ αυτό τ’ απεγνωσμένο
κατάστρωμα του χειμώνα
περνώντας από δωμάτιο σε δωμάτιο
με στίχους που κρέμονται από τ’ αυτιά της σα στηθοσκόπιο
ο γυρισμός σου χώνεψε σε μια ακατοίκητη αναμονή
κι έξω βουίζουνε αλύπητα οι χωρισμοί
πυκνών φιλιών που έσβησαν κι άλλων
που δε λένε να στεγνώσουν
.
.
Ιφιγένεια Σιαφάκα - Ifigeneia Siafaka
Ενύπνια Ψιχίων 