RSS

Category Archives: Ενύπνια ψιχίων: Iφιγένεια Σιαφάκα, ΜΕΤΑLIPSI, 2015

Χρύσα Φάντη: Kριτική, Ιφιγένεια Σιαφάκα, Μετάlipsi (e-περιοδικό Fractal)

Fractal

Σπουδή στην κενότητα

Μετάlipsi ως ύμνος πικρός της ματαίωσης; Σαρκαστικό μανιφέστο για την ακυρωμένη μέθεξη του Εγώ με το Άλλο; Θρήνος για την αδυναμία θέασης του ατομικού και κοινωνικού υπάρχοντος; Σπουδή πάνω στην έλλειψη επικοινωνίας με τον καθρέφτη; Ή απλώς και μόνον: ποίηση ως τόπος συνάντησης του ανθρώπου με το μέρος του εαυτού του που είναι έξω από το cogito;  Ποίηση που μπορεί να ανακυκλώνει τα χαοτικά λύματα (που απορρίπτουν οι σημασιογενείς σπασμοί της γλωσσικής μήτρας) παράγοντας μορφώματα τερατικά;  (Έκτωρ Κακναβάτος, έκδ. Άγρα)

Στους φίλους αφιερωμένη η Μετάlipsi, τελευταία ποιητική συλλογή της Ιφιγένειας Σιαφάκα, με τίτλο ενδεικτικό έναν ήχο ελληνικό σε γραφή λατινική lipsi στη θέση των λήψη  και  λείψει. (…) Φίλοι αδικοχαμένοι από την ασφυξία που προκάλεσε ένα μικρό κομμάτι μήλου που το δαγκώσανε να ρίξουν άρωμα στη γλώσσα», lάβετε φάgετε κραυγάζαν να μεταλάβουμε μετάlipsi (…) Μετάlipsi (λαμβάνω και λείπω ταυτόχρονα) και όχι μόνον μετάληψη, εξ ου και η διττή σήμανση του τίτλου με λατινικούς χαρακτήρες που συμπορεύεται άλλωστε και με το ανάλογο απόσπασμα από τον «Ποιητή στη Νέα Υόρκη» του Federico Garcia Lorca, μότο καταγραμμένο στη γλώσσα του ποιητή “No preguntarme nada. He visto que las cosas cuando buscan su curso encuentran su vacio”, παρατεθειμένο ξανά στο τέλος της συλλογής, σε μετάφραση από τον Β. Λαλιώτη: «Μη με ρωτάτε τίποτα. Είδα τα πράγματα όταν ζητάνε πλησμονή να βρίσκουν το κενό τους».

.

.

Εναγώνιος λεκτικός μετεωρισμός ανάμεσα πληρότητας και κενού, με τον στίχο, υποκλινόμενο στον τρόμο, να κλείνει τον κύκλο του υπέρ των απωθημένων στο ασυνείδητο ωμοφάγων και αρπακτικών φά-gετε (φόβος, φοβία, φεύγω) και lάβ-ετε (αρπάζετε μάλλον παρά αγαπάτε ή αγαπάτε αρπάζοντας ή αρπάζετε αγαπώντας, δεν είναι τυχαία στη συνέχεια η λέξη «λαβίδα» που χρησιμoποιείται)· αέναες καταβυθίσεις στο ασυνείδητο που ισορροπούν ανάμεσα στο οικείο και το ανοίκειο – επί παραδείγματι, οι λεκτικές αμφισημίες (βλeμμα, (αίμα), σ-οmata (όμματα), ψ-άllω (άλλο) που καταλήγουν σ’ έναν ιδιότυπο, σαρκαστικό λυρισμό της ίδιας της πράξης της γραφής : (…) Χθες βράδυ μάλιστα σημάδευα τριχιές μ’ ένα περίστροφο σε μια πλατεία που τη λέγαν της «Ιδέας» Στη γλώσσα γάζωνα και μία γκιλοτίνα για επείγουσα ανάγκη μήπως και ξεμυτούσε από το τρίστρατο καμιά πατροκτονία (…). Το ποιητικό σώμα μοιάζει να αναπτύσσεται άλλοτε ως αντικατοπτρισμός ενός σπαρασσόμενου ποιητικού εγώ κι άλλοτε μεσ’ από πολλαπλά, αλληλοαναιρούμενα προσωπεία.

.

.

Ποίηση σε μορφή πρόζας;

Μετάlipsi,

Ως βούλιαγμα σε «κενό κοινό και συλλογικό»: (…) Οι παφλασμοί σπίθες τσιτσίριζαν αλμύρας Τσούζανε πυρακτωμένοι από τη λάμα οι βυθοί μας Κι αλέγκρο το αίμα το ραγούσαν στα χρυσόψαρα/Α πλοθ Α γκλοθ Βουλιάζαμε Βουλιάζαμε (…)

Ως «έλλειψη στη γλώσσα και την επικοινωνία»: (…) Όσο με θρύμμα καραβόπανου πλάτη με πλάτη μάς τυλίγαμε σε Νήμα θνησιγενές αόρατο που σπαρταρούσε των νηστευτών τις λέξεις: τις ρωγμές μας /Βουλιάζαμε Βουλιάζαμε/ (…) Στις γλώσσες έναστρη έσπερναν σπορά (…) μιa λίμα από κάρβουνο που γράφει ιστορίες/με μεdούλι από στάhτη/και γύπsινα οστά/ (…)

«Ως «πολιτισμικό κενό»: (…) Και σε κομμάτια πάγων τσιγαρίζαν καυτές πευκοβελόνες από λέξεις για να τις σβήσουν με μπαλτάδες από ήχους Κλέος μοσχοβολώντας γι’ άρωμα επινίκιο στους καταρράχτες των λυγμών μας Βουλιάζαμε Βουλιάζαμε Βουλιάζαμε(…)

.

.

Ως «αποτέλεσμα συλλογικού ιστορικού ναυαγίου»: (…) Όμορφοι φίλοι sαν την αλήθεια που λησμονιέται το χειμώνα για ν’ ανθίsει από αγριοsυκιές μες στη Μεσόγειο  σ’ ένα βαζάκι μέλι με δυο κλωνάρια ελιάς υπό το βλέμμα ενός νεογνού πυρόξανθου ηλίου με μπούκλεςαπό βαθιά Αιγαία και σιαγώνες σμιλεμένες απ’ τις ακτές της Ιωνίας (…) Εκεί τους είδα κι έφριξα»

Μετάlipsi «ως προσωπική και υπαρξιακή κενότητα»: «Καλά να βρούμε όλοι lάβετε φάgετε χτυπούσαν αλλοπαρμένοι τα δίχτυα μες στη νύχτα όλοι να βρούμε lάβετε φάgετε φίλοι τη φύρα του κρατήρα (…)

Ως άθυρμα ψυχικών και σωματικών ερειπίων, Lipsi  ερωτική»:  (…) Ορθώνομαι από τρόμο όραμα κοιμισμένο ανάσκελα σε πάπλωμα Χωρίς ν’ ακούω παρά μόνο έναν απόηχο από σένα (…) αναρροφήσεις έρωτα Άσφακτου ακόμα από τον ηδονικό νικέλινο σπασμό ενός φιλιού Που μ’ αραβουργήματα η Μνήμη τη γλώσσα κεντημένη πλημμυρίζει Όρθια σε Στύση Εκμαυλισμένη μες στην κόπωση (…).

.

.

Ευφάνταστη χρήση και μείξη στοιχείων αντιθετικών και ετερογενών: (…) Να ξεκληρίσω τ’ ανώφελα εντούτοις τώρα μ’ ένα κοινότοπο σταράτο και νεκρό: Ως είθισται κι εγώ ν’ αφιερώσω κάπου τη γrafi μου Να μην κυλιέται αδέσpοτη στων καθρεφτών τις κλίnες(…),
Ακολουθίες λέξεων που καταλύουν το λογικό ιστό και την συνήθη ροή της γλώσσας, μες από απροσδόκητα γκροτέσκους λεκτικούς συνδυασμούς: (…) Μπορούμε όμως πιο κομψά Αν η σεξουαλική ανάγκη το καλεί Να αναπαύσουμε τις συνειδήσεις αρνούμενοι την ηδονή στο θείο κι απολαμβάνοντας νηστίσιμα τα γεμιστά της θείας (…)
Σκανδαλιστική εικονοκλασία: (…) Καύλες μαρμάρινες στο παγωμένο φρύδι της ανάγκης (…), Απροσδόκητοι λεκτικοί συνδυασμοί: (…) Γνωρίζουμε κι αν ερωτήθηκε ποτέ πώς ερωτοτροπούν σωματικά υγρά με τις σκιές τις Ιστορίας (…), Ένταση και ενόραση: (…) Κι εμείς χορτάτοι απ’ την αγάπη για το γάλα που κερνούσε το σκοτάδι (…),

.


.

Πλαστικότητα και σπουδή σε νέες αφηγηματικές δομές: (…) Τότε άλλαξαν σώμα οι φίλοι χρώμα άδειο αρπάξανε πυκνό που τιναζόταν τραμπολίνο στο σκοτάδι Κι έφευγαν ένας ένας έφευγαν φεύγανε οι φίλοι φεύγαν (…),
Οντολογική αναζήτηση αλλά και συγκινησιακή φόρτιση: (…) Όστις επρόlαβεν τον Κύριον είδεν σαν να λέμε δηλαδή Όταν για νούμερο-επιγραφή κορδώνεται το «Τίpοτε» (…) Παραμυθία να ταΐσει τον πνιγμό μας Μαζί θα ζευγαρώσουμε! (…) Βουλιάζαμε βουλιάζαμε μες στη μεστή /Μετάlipsi/ Χρεών (…),
Εσωτερικά τοπία που παρεκκλίνουν της νόρμας δράττοντας ηδονές από τα παράδοξα και τα τερτίπια της γλώσσας: (…) Στέλναμε χαιρετίσματα με οιδήματα στ’ αστέρια το κενό μας(…) νύχια κοφτερά στις άκρες των μαλλιών μας/ Άhυρα στους αnεμοδείκτες των σκιών σας! (…)

Ποίηση, που με τανυσμένες στα άκρα τις γλωσσικές της ανατροπές και τις ποικίλες ασύνορες λεκτικές μεταβάσεις, ενώνει μαγευτικά το τετριμμένο με το απροσδόκητο, το πραγματικό με το φαντασιακό, τον έσω κόσμο με την περιρρέουσα, εξωτερική ατμόσφαιρα, φέρνοντας αδιάκοπα –όχι μόνο σε αντιπαράθεση αλλά συνομιλία και συναλλαγή– το τραγικό με το γκροτέσκο.Στην Μετάlipsi της Σιαφάκα, – όπως και σε ολόκληρο το μέχρι σήμερα εκδοθέν λογοτεχνικό της έργο–συναντάμε την ίδια ακαταπόνητη μέριμνα, την ίδια δημιουργική εμμονή για ένα αποτέλεσμα ιδιότυπα λυρικό και ατμοσφαιρικό.

.

.

metalipsi7-2-15-web

.

Μετάlipsi, Ιφιγένεια Σιαφάκα, Εκδ. Γρηγόρη 2015

  Πίνακες: Ilya Zomb

.

.

 

Ιφιγένεια Σιαφάκα, Μετάlipsi

.

[…] Φίλοι λοιπόν με άλλην ένταση καθύβρισης των κυβερνήσεων και μ’ άλλον αριθμό στις πιέτες για τα παντελόνια περιπάτου κι άλλα λοιπά χρωματιστά όπως παντόφλες δίσκια αναβράζοντα ερπύστριες σαπούνια μπαρμπούνια μαντζουράνες κάστρα γιαγιάδες κραγιόν χρυσάφι πέη μικρά ή φουντωτά σαχλαμπουρδέξ και άλλα που σκυλοβαριέμαι ν’ αριθμήσω Φίλοι εν ολίγοις με άλλες τύχες ή ατυχίες εν ζωή και μ’ άλλες βλέψεις για μεταθανάτια καριέρα Μπαλώματα από έλλειψη ελπίδας Παράφρονες απ’ την ασφυκτική ασυνέπεια ζωής μίας μητέρας με ξανθά μαλλιά κότσο περίτεχνο που κούμπωνε τα ζακετάκια Την αδιάφορη συνέπεια ζωής ενός πατέρα που ήταν ξυλοκόπος και διάβαζε πορδίζοντας εφημερίδα δίχως κάλτσες και μ’ έναν φρονιμίτη μουχλιασμένο Φίλοι αδικοχαμένοι από την ασφυξία που προκάλεσε ένα μικρό κομμάτι μήλου που το δαγκώσανε να ρίξουν άρωμα στη γλώσσα ύστερα απ’ το γεύμα ή τότε που ασπάστηκαν με το αμάρτημα στα χείλη τη μικρή τους ερωμένη Φίλοι απλώς θανατωμένοι εκούσια από την τόλμη τους να ζήσουν την αρχή τους Φίλοι πισώπλατα νεκροί απ’ τη χλαπαγή του μίσους του καθρέφτη Φίλοι Φίλοι Φίλοι Όλοι όμως οι φίλοι γείρανε νεκροί αλλά αναστάσιμοι πάνω σ’ αυτήν τη διαπίστωση πως η φαιά ουσία αρμέγεται νωπή στον τοκετό των οδυνών του Ανθρώπου […]

Ιφιγένεια Σιαφάκα, Μετάlipsi, Εκδόσεις Γρηγόρη 2015

Αrtwork: Αλέξανδρος Ίσαρης

Η επιλογή του αποσπάσματος και της εικόνας έγινε από τη Στέλλα Περδίκη στο f/b

Ευχαριστίες σε όλους τους φίλους ομοτέχνους ή μη, οι οποίοι στηρίζουν με οιονδήποτε τρόπο την παρούσα ιστοσελίδα. Πολλές ευχές για αναστάσιμες σκέψεις, δράσεις και μετουσίωση της ασχήμιας σε δημιουργία.

.

.

.

.

 

Ιφιγένεια Σιαφάκα, Μετάlipsi (Στάχτες)

 

Οι παφλασμοί σπίθες τσιτσίριζαν αλμύρας Τσούζανε πυρακτωμένοι από τη λάμα οι βυθοί μας Κι αλέγκρο το αίμα το ραγούσαν στα χρυσόψαρα Α πλοθ Α γκλοθ Βουλιάζαμε Βουλιάζαμε Όσο με θρύμμα καραβόπανου πλάτη με πλάτη μάς τυλίγαμε σε Νήμα θνησιγενές αόρατο που σπαρταρούσε των νηστευτών τις λέξεις: τις ρωγμές μας Βουλιάζαμε Βουλιάζαμε Και οι φίλοι μαγκωμένοι με τη γλώσσα στα πανιά εύρυθμοι lάβετε φάgετε κραυγάζαν να μεταλάβουμε μετάlipsi πριν πάμε Α πλοθ Α πλοφ Βουλιάζαμε Βουλιάζαμε Βουλιάζαμε Και σε κομμάτια πάγων τσιγαρίζαν καυτές πευκοβελόνες από λέξεις για να τις σβήσουν με μπαλτάδες από ήχους Κλέος μοσχοβολώντας γι’ άρωμα επινίκιο στους καταρράχτες των λυγμών μας Βουλιάζαμε Βουλιάζαμε Βουλιάζαμε Καλά να βρούμε όλοι lάβετε φάgετε χτυπούσαν αλλοπαρμένοι τα δίχτυα μες στη νύχτα όλοι να βρούμε lάβετε φάgετε φίλοι τη φύρα του κρατήρα

Απόσπασμα από την 9η ενότητα

Ιφιγένεια Σιαφάκα, Μετάlipsi, Εκδόσεις Γρηγόρη 2015

http://staxtes.com/2003/?p=5935

Artwork: Anke Merzbach

.

.

 

K. Καραγιαννόπουλος: Iφιγένεια Σιαφάκα, Μετάlipsi (κριτική, περιοδικό Θράκα)

bethconklin-55.jpg

http://thraka-magazine.blogspot.gr/2015/02/lipsi-2014.html

beth conklin 8Κατά τον Victor Shklovsky, ο πρωτεύων ρόλος της λογοτεχνίας είναι το παραξένισμα ή η ανοικείωση (estrange or defamiliarize)• δηλαδή, η εκ προθέσεως απεικόνιση του κόσμου ως κάτι παράξενο, μέσω της διασάλευσης του κοινού γλωσσικού λόγου.

Στο βιβλίο “Μετάlipsi”, η Ιφιγένεια Σιαφάκα, καταργεί την ρεαλιστική παρουσίαση του κόσμου και των γεγονότων, εισάγοντάς μας σ’ ένα παραμυθένιο περιβάλλον. Σε σημείο τέτοιο που πολλά αποσπάσματα να θυμίζουν τα Märchen της γερμανόφωνης παράδοσης.

Η αγωνία του ποιητή, ο άξονας ρευστών σημαινόντων και το φαντασιακό (imaginary) είναι τα υλικά πάνω στα οποία η συγγραφέας χτίζει το έργο – το οποίο με την σειρά του καλεί τον αναγνώστη να το εσωτερικεύσει και κατ’ επέκταση να το οικειοποιηθεί. Για να επιτευχθεί, όμως, ο στόχος αυτός δεν αρκεί η απλή ανάγνωση του κειμένου. Η πολυσημία (plurisignation) του λόγου ανοίγει τρομερά τον ερμηνευτικό ορίζοντα και μ’ αυτόν τον τρόπο υποχρεώνει τον αναγνώστη σε μια ιδιαίτερη και σχεδόν μυσταγωγική διαδικασία… την υπερανάγνωση (over- reading). Δομή – πρόθεση – πρόσληψη – γλώσσα: είναι άρρηκτα συνδεδεμένα μεταξύ τους, δημιουργώντας έναν δίαυλο επικοινωνίας με το υποσυνείδητο.

Beth Conclin 993Διαβάζουμε στην σελίδα 23: “με το ακάνθινο ζωνάρι στα δάχτυλα της πένας απαγχονίζω της εγγrαφής τους εφιάλτες Χθες βράδυ μάλιστα σημάδευα τριχιές μ’ ένα περίστροφο σε μια πλατεία που τη λέγαν της “Ιδέας” Στη γλώσσα γάζωνα και μία γκιλοτίνα για επείγουσα ανάγκη […]”. Η αγωνία και η ηδονή (;) που προκαλεί η “επιθυμία” και η μάχη που συντελείται κατά την διαδικασία σχηματισμού της σε γλωσσική έκφραση, μας θυμίζει την λακανική άποψη για τις ψυχικές διεργασίες του ονείρου που μεταφράζονται σε γλωσσικά σχήματα λόγου. Άρα, συγγραφέας και αναγνώστης μπλέκονται στην δύνη του ασυνείδητου και των απωθημένων νοημάτων.

Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η φωνηματική επεξεργασία του κειμένου. Η ασάφεια που δημιουργείται εσκεμμένα στο έργο, είναι τέτοια που να μην καθίσταται ικανή ούτε η διασάφηση της ελλειπτικής πράξης (illocutionary act). Με ακρότατο σημείο την ίδια την πτώση του λόγου- συμβολική ή και έντυπη (π.χ. σελίδα 29).

Τέλος, ο λόγος διατηρεί τον ρυθμό και την ευφωνία του, παρά το παρατακτικό ύφος σε πολλά σημεία. Παρηχήσεις και εξωτερικοί ήχοι, που παρεισφρέουν, τον ζωηρεύουν χρωματίζοντας την ανάγνωση και προσφέροντας μια δυναμική γλωσσική φαντασμαγορία.

Artwork: Beth Conclin

Iφιγένεια Σιαφάκα, Μετάlipsi, Εκδόσεις Γρηγόρη 2015.

.

 

Ιφιγένεια Σιαφάκα, Mετάlipsi (Ψυχοναύτες)

Igor Skaletsky

 (…) Εκεί τους είδα κι έφριξα Κουνούσαν τα κεφάλια τους δεμένα με γάζες αλώβητες λευκές Μόλις σε ράντζο εξερχόμενοι από το παγωμένο χειρουργείο με τις δεκάξι αχτίνες του ήλιου της Βεργίνας σμιλεμένες στα νυστέρια Στις γλώσσες έναστρη έσπερναν σπορά Θα ’πρεπε ν’ αγρυπνούμε ευγνώμονες από τον κρότο του σταριού τους Να τους κερνάμε ένα γλυκό του κουταλιού για συμπαράσταση στη συμμαχία των γλωσσών Γερά κρατώντας τον τυφώνα στο βολβό του οφθαλμού

Κάθε που
στροβιλίzει αειπάρθενος
μιa λίμα από κάρβουνο
που γράφει ιστορίες
με μεdούλι από στάhτη
και γύπsινα οστά
σ’ ό,τι μας καταrrάκωσε
και μας ανάδευσε
αναίσθητους
σε φράhτη
από δαsείες επιsημάνσεις
αναpόφευκτων sυμβάντοn (…)

~ Μετάlipsi (απόσπασμα), εκδ. Γρηγόρη 2015

~Painting: Igor Skaletsky

.

.

.

Ψυχοναύτες

 

Ιφιγένεια Σιαφάκα, Mετάlipsi, Εκδόσεις Γρηγόρη, 2015

METALIPSI 2

.

.

Η Μετάlipsi της Ιφιγένειας Σιαφάκα αποτελεί ένα τολμηρό και παιγνιώδες πείραμα με τις δυνατότητες και τα όρια της ποιητικής γλώσσας, ένα εντελώς προσωπικό σχόλιο πάνω στην ατέρμονη περιπέτεια της γραφής και έναν φόρο τιμής στην αγωνία και στη λύτρωση του δημιουργού. Απροσδόκητοι λεκτικοί συνδυασμοί, σπασμωδικός λόγος και προκλητικές εικόνες συνυπάρχουν σε ένα πεζόμορφο ποίημα, το οποίο ξεκινά με ένα απόσπασμα από το «Ποιητής στη Νέα Υόρκη» του Federico Garcia Lorca και είναι αφιερωμένο «στους φίλους», τους εκλεκτούς και καταραμένους συν-κοινωνούς της ποιητικής μετάληψης.

Θανάσης Αγάθος
Επίκουρος Καθηγητής
Τμήμα Φιλολογίας
Πανεπιστήμιο Αθηνών

.

.

.

.

 

Ιφιγένεια Σιαφάκα, Μετάlipsi

(…)

Mπαρκάραμε μέρα μεσημέρι σε χιονοθύελλα που επιπόλαια ορίσαμε για πεπρωμένο και για θέσφατο Χαμένοι στα εκμαγεία των προσώπων που αντανακλούσε το νερό στάζαμε ηδονή μόνον με τα μαλλιά μας να μακραίνουν την πυγμή όσο η αρά της πλησμονής γιγάντωνε περίτεχνα γύρω απ’ τους λαιμούς μας Που έπαιζαν με φάλαινες καρχαρίες θαλάσσιους ελέφαντες ηλεκτροφόρα φίδια Εξημερώναμε με τρίχες τους βυθούς Γελοίοι και περήφανοι πλέαμε δυναμίτες στο μυαλό πως με το βλέμμα τάχα του αστρίτη θ’ ανατινάζαμε μια μέρα το Δούρειο Ίππο που αλλοίωνε αιώνες τη μορφή μας

(…) 

Απόσπασμα από την 9η ενότητα, προδημοσίευση

Πίνακας: Jonathan Yeo

.

.